Vertalings

Jacques Roubaud. Vertaling in Afrikaans

Tuesday, September 21st, 2021

 

Jacques Roubaud. Vertaling van Frans in Afrikaans. Vert. deur De Waal Venter.

 

Rue de Amsterdam

 

La rue d’Amsterdam descend et remonte

Monte et redescend ainsi fait ma rue

Je monte ou descends la rue d’Amsterdam

Je descends ou monte d’Amsterdam la rue

 

Amsterdamstraat

 

Amsterdamstraat loop af en weer op

op en af dit is wat my straat doen

ek gaan op of af in Amsterdamstraat

ek gaan af of op in Amsterdamstraat

 

Ons sê ons gaan af ons sê ons gaan op

die strate gaan af die strate styg

ons sê dit ook van die twyfelende strate

ons sê dit ook van die gelykste strate

 

Ons gaan op die teer in die strate op

of op die sypaadjies gaan ons in die strate af

so gaan ek af in my Amsterdamstraat

so gaan ek op in Amsterdamstraat

 

Wie gaan af en wie nou eintlik op

wie gaan af of nie in al daardie strate?

Is dit die huise wat opgaan wat opgaan

of afgaan afgaan na die onderkant van die strate?

 

 

Dat dit die huise is, kan jy sien aan die nommer

wat hulle op die deur het aan die kant van die straat

wanneer die straat afgaan, doen die nommers dit ook

en die nommers styg wanneer die straat dit doen

 

Maar waarom sê mens die nommers styg

klim van nul tot oneindigheid?

dis omdat die nommers ’n straat van nommers word

die straat van heelgetalle langer as die nagte

 

Die straat is lank die groot straat met nommers

die groot abstrakte straat wat nooit eindig nie

mens gaan op en gaan af en tel en tel weer

in die nag van die wêreld waar alle nommers grys is

 

Maar miskien is ons strate maar net skaduwees

die skaduwees van nommers afgekom uit die reën

klein doodloopstraatjies van die straat van nommers

waar jy jou hele lewe op en af gaan

 

 

Jacques Roubaud is op 5 Desember 1932 in Frankryk gebore. Hy is ’n digter, romanskrywer en wiskundige en is bekroon met talle literêre pryse.

 

Breyten Breytenbach. Vertaling in Engels

Friday, September 17th, 2021

 

Breyten Breytenbach. Vertaling van Afrikaans in Engels. Vert.deur Waldemar Gouws

 

the incomer

 

breath owns nothing/ and is owned by nothing/

and is nothing’s ship filled with land seekers

 

suppose that this you are now trying to write

this which floats on these words

as upon a dark mirror

is a dream –

 

suppose that boat

in the darklight hour when everything has been moored

in the eternity of awakening to form

is letting the moorings slip one by one

to drop with a gasp into obliteration –

 

and the ship beginning to glide noiselessly

between bank and bank

down and down the canal

passing through a beingscape still asleep

however unrestful as it is –

 

on deck so wet as if from tears

and in the hold down below the water’s level

you are imagining all of the comparisons

like keelhauled desires

that were recouped in the motion of recognition –

 

the loves and the partings

the beasts and the moths

the towers of flame

on distant high landmarks encircling the heart

and voices and voices singing behind walls –

 

nothing ever was lost by falling into oblivion

and everything was urgently present

inside crates which now have to be unshipped

on another shore of paper –

 

the wharf disappears and there’s a hush

like a night holding its breath

for the day so that it would not be seen –

 

what is not being seen continues to exist

without the tacking about of port and starboard

afloat like white garments inside the memory

all of the trusted ones those drowned long ago

and now bobbing faintly like ego stains

in the wake from word to word –

 

could life still be asleep now?

whatever happened to the dancers?

could there be a corpse in every cabin?

 

silently like some elapsed time the boat glides

down the canal of inevitability

what was alive is within a hand’s reach

the birds are roosting open-eyed in dark shrubs

the hatches are shut

heavily the fog rolls down to prevent

houses and hills from being demarcated –

 

where the watercourse mouths

a foghorn is moaning the restrained sorrow

of a coast taking leave –

 

suppose your dream is a boat

with its prow fixed toward the dark ocean

and you the embarked one drowsing and waiting

for the world of lands veiled

in a horizon of light

to perish as if in the dazzle of freedom –

 

supposing you search from deck to deck

now that you wouldn’t need a passport any more

for the pilot

who will be steering this boat across the seas

to a south

where everything will unfold in the open

for the cycles to endure

having been read and remembered

and never needing to be recounted or counted down again –

 

and how nobody was to be found on board

the kitchen deserted

the crates fully empty

the captain dead –

 

and you the stowaway

on a ship that has been sailing

since the dawn

of perceiving assumptions

to a destination or a harbour

sunken away into the ink

 

 

Paname, 15 September 2021

 

***

 

die inkommer

 

asem besit niks/ en word deur niks besit nie/

en is niks se skip vol landsoekers

 

 

veronderstel dat dit wat jy nou probeer skryf

wat op hierdie woorde dryf

soos op ‘n donker spieël

‘n droom is –

 

veronderstel daardie boot

in die donkerlig uur wanneer alles vasgemeer is

in die ewigheid van ontwaking tot vorm

laat glip die vasmaaktoue een vir een

om met ‘n snik in die uitwissing te val –

 

en die skip begin gly geluidloos

tussen wal en wal

al af met die kanaal

deur ‘n synskap wat nog slaap

al is dit onrustig –

 

op die dek so nat asof van trane

en in die ruim onder watervlak

verbeel jy jou al die vergelykings

soos gekielhaalde begeertes

wat in die beweging van herkenning verhaal is –

 

die liefdes en die weggaan

die ongediertes en die motte

die torings van vlam

op verre landhoogtes om die hart te omkring

en stemme en stemme wat agter mure sing –

 

niks het ooit in die vergeteling verlore gegaan

en alles was dringend aanwesig

in kratte wat nou op ‘n ander oewer van papier

afgelaai moet word –

 

die kaai verdwyn en dis stil

soos ‘n nag wat asem inhou

vir die dag om nie gesien te word nie –

 

wat nie gesien word bestaan voort

sonder die lavering van bak en stuurboord

dryf soos wit gewade in die geheue

al die vertroudes wat lankal verdrink het

en nou soos ekvlekke effens dobber

in die vaartsog van woord na woord –

 

slaap die lewe dan nog?

wat het geword van die dansers?

is daar ‘n lyk in elke kajuit?

 

stil soos ‘n verlede gly die boot

in die kanaal van onvermydelikheid

wat gelewe het is binne handuitreik

die voëls slaap oopoog in donker struike

die luike is dig

swaar sak die newel om te keer

dat huise en heuwels omlyning kry –

 

waar die breë stroom mond

steun ‘n mishoring die ingehoue verdriet

van ‘n kus wat afskeid neem –

 

veronderstel jou droom is ‘n boot

met die boeg gerig na die donker oseaan

en jy wat ingeskeep sluimer en wag

vir die wêreld van lande om bewimpel

in ‘n horison van lig

te vergaan asof in die verblinding van vryheid –

 

gestel jy soek van dek tot dek

nou jy nie meer ‘n paspoort nodig het nie

na die piloot

wat hierdie boot oor die seë gaan stuur

na ‘n suide

waar alles oop en bloot sal ontvou

vir die siklusse om gelees en onthou

te bly bestaan

en nooit weer vertel of afgetel hoef te word –

 

en hoe daar niemand aan boord is

die kombuis is verlate

die kratte vol leeg

die kaptein dood –

 

en jy die verstekeling

in ‘n skip wat al sedert die daeraad

van gewaarwordende veronderstelling

vaar na ‘n bestemming of ‘n hawe

weggesink in die ink

 

 

Paname, 15 September 2021

 

 

Bron: Versindaba, 15/9/2021  

 

 

 

Chen Tzu-Ang. Vertaling in Afrikaans

Saturday, September 4th, 2021

 

 

Chen Tzu-Ang (656-698). Vertaling van Engels in Afrikaans. Vert. deur Waldemar Gouws

 

Die ou volke

 

So kyk ek in die voordat

en sien nie die ou volke nie.

Kyk ek in die nadat

sien ek nie die toekomende eeue nie.

Slegs hemel en aarde gaan vir ewig duur:

allenig is my weeklag, en die trane loop.

 

*

 

The Ancients

Chen Tzu-Ang

 

I look before, and do not see the ancients.

Looking after I do not see the coming ages.

Only Heaven and Earth will last for ever:

Alone I lament, and my tears fall down.

 

Uit: Payne, Robert (ed.) 1949. The White Pony: an anthology of Chinese poetry from the earliest times to the present day newly translated. London: Theodore Brun Limited (p.149).

 

 

Don Maclennan Vertaling in Afrikaans

Tuesday, August 31st, 2021

 

Don Maclennan. Vertaling van Engels in Afrikaans. Vert. deur Bester Meyer.

 

 Vyftien gedigte vir Ann

 

 I

 

vandag was daar hoeke

elke keer as ek omdraai

sien ek jou gesig.

warm aand by die teater

en in die pouse

tussen welke

ek jou weer sien

terwyl jy wêrelde

in jou rigting wink.

 

II

 

om in jou te wees is om

in appels, blomme, warm sand te wees

om hoendervleis te weet

en te wil hê

vir haat om te verdamp en

om te voorspel dat ek jou die graagste wil hê

om wys te wees

om alles weg te gee

en om te sidder as ek jou

maar net in jou nuwe rok kan sien.

dit is om nie vanaand huis toe te gaan

óf om uit te trek óf om dooie hoop

met mens se nagklere aan te trek nie.

 

dagbreek het die mure van jou vreemde slaapkamer

met sagte grys hande kom voel.

jý wakker by my aanraking.

 

skielik teen hoogmiddag

in die kadmium lig

kom die patroon wat ék is tot stilstand

en jou verskyning

ʼn bekende pyn in my.

in die middel van die dag

wanneer ek eintlik so seker

soos ʼn beesboer of regter

in gesnede toga moet wees

my oë hunkering wat opdaag

tussen jou en die uitspansel.

riviere vol begeerte

wat deurbreek in fluisteringe

vanaf jou arms

reg oor my lydende lyf.

laat my oë inbeweeg tussen jou

en hierdie benieude dagbreek.

buite val die reën sag.

wakkerword klewe jy aan die warmte van ons bed

en jou vingerpunte verdrink die lig

van my koue lyf.

 

o moet my nie digter met

al hierdie pyn maak nie.

ek soek nie gedigte

ek soek jou.

 

III

 

die oues praat in wel-

deurdagte maniere

van maatstaf

 

ek meet die lewe aan die warm see

verskietende sterre

en blomme op my tafel.

 

IV

 

vir jou maak dit nooit saak waar ons sit nie.

dit begin nou, enige plek,

nie wanneer welsprekendheid ter sprake is nie.

 

niks is sonder skadu

wanneer die son met die tuiniers werk nie.

selfs as ek jou soen

is ek vergeetagtig.

ek het vandag iets probeer agterlaat

die wraakgeleier

van wat ʼn vrug probeer sê

wie hy sou verkies om sy byter te wees.

 

daar is geen rede vir enigiets nie.

enigiets is. alles.

ʼn veld wat jy vroeër in my gebrand het.

ek sien jou gepynig as prisonier

sien sonlig op die grond

buitekant sy sel

sélfs in die slaap

wanneer son nie met

tuiniers werk nie.

in die nag is die altyd

die lamp wat jy aansteek.

 

in die donker maak ek gereed

vir die uitgang,

soos wat ek sou doen deur om te strek

en luister na die agtermiddag en

reik oor wêrelde om jou

gesig aan te raak.

 

voorbereiding is alles.

dit het my klaar gemaak.

hier by jou is ek steeds

onvolmaak.

 

ek wil my tong gebruik om

lewensliedere te komponeer

die wêreld die hof te maak,

nie myself te begrawe nie.

 

dit is hierdie tong

wat my maak wat ek is

as ek is ryp genoeg is vir jou

wil ek jou nie my kettings

aanbied nie.

 

V

 

dit mag dalk te laat wees

ek het jou reeds in poësie verander

sal jy hierdie tong van my kom uitruk?

 

VI

 

ek is ʼn leuenaar.

jy sal dit weldra agterkom.

ek jok want ek maak liefde

dit blyk so ingewikkeld

te wees − maar dis nie.

dis so eenvoudig

soos vrugte, en om kaal te swem.

 

dit is nie hoe ek jok nie

maar eerder hoe ek wil jok.

 

  VII

 

as ons liefde sou maak, het ons mekaar gou

dalk stelselmatig vergeet,

die gety sou die strand

van liggaamsafdrukke reinig.

maar alles dui nóú op ʼn

starre ontmoeting

maar nie met jou nie

want ek is lief vir jou:

met al die nagmerries

van my leuenaarshart

pleitend voor sy tronkbewaarder

net nóg ʼn klinknael hier.

 

VIII

 

wysheid en poësie –

soekende woorde

gebaar oppad na ons bed

of my graf.

 

 IX

 

nee. dit is nie die eerste of laaste toneel

van ʼn beplande divina comedia nie:

dit lyk net of dit beplan was

en jy kan dit nie bewys

behalwe dat die liefde

kenbaar soos sout is nie

herinnering as moegheid

en om in die wakkerword

dáár die voet van jou nek te vind.

 

X

 

die uiterste oëverblindery is hier,

my hand, wat op reik na jou.

skitterende huigelaar, om vir lewe te

vra in die hoop dat appels nie sal val

wanneer lewe intuimel nie −

en asof verbeelding nié by die steel

sal afbreek nie

dan is dít óók

die einde van poësie.

 

* * *

 

as ek my gedigte groot soos advertensieborde maak

sal daar draadjies emosie los woel

die oë van verbygaande motoriste,

hulle sal sien hoe ek my dors les

met ʼn glas bier

en hoe jy die lugstrome ry

met jou hare reguit agtertoe

laggend vir die armoede,

dun draadjies wat Gulliver

belaglik sal laat lyk.

 

die hemele ry verder,

die aarde besaai met vrugte,

en ek het slegs ʼn tonnel onder

my ribbes uitgekrap.

 

steeds wag jy

en die seisoen drywe

verder van die tuin af weg,

jou gesig kleiner as ʼn appelpitjie.

 

 XI

 

dit is nou bloot ʼn saak wat uit gesit moet word

om die ongeluk in die oë te staar

en te voel hoe die wyn bitter word in jou mond.

jy moes ʼn hele ruk lank na hom kyk

sy gesig verwarde plooie

ʼn bedrieglike voorkoms

maar eintlik is hy hartseer,

lyk soos moegheid maar is

ʼn man in stryd met homself.

gebreekte glas lê oral

bloed op die vloer

en die kroegman sal nie inmeng nie,

hy het dit alles reeds gesien.

die vent.

 

XII

 

ʼn jong vlieg sit verkeerdelik op my rose,

ʼn versekeringsmakelaar wag

op die agtergrond in die gang van die leë gebou

wag vir iemand om terugkeer vanaf ʼn ander kamer

om die koevert van vrees te verdun, te koop.

dit reën.

Oktober-reën.

maak my depressief

want dis lente en almal maak klaar,

die jaar is besig om weg te loop op lang papierlinte.

wat anders kan ek doen as krap in my lessenaar

jou naam fluister

aan ʼn beeld wat wegsink

dieper en dieper my bloedstroom in,

dink hoe vreemd kamers teen dagbreek is

en hoe leeg die agtermiddae in Oktober.

 

XIII

 

 geleerdes verduidelik in woorde

presies wat my situasie is

hulle vorm dit nie soos

die ding self nie

dalk is ʼn deel

daarvan Michelangelo

tussen sy rotse aan die kus

of by sy hompe marmer

wat weggekeep word vir maande

om te kan sien wat dáár versteek is.

waaraan vat hulle

met hulle grammatiese vingers

wat is dit wat verdoesel lê in die klip?

 

ag nee! ek is nie deel van dié swendelary nie.

die oortuiging dat

die lewe duidelik en vol hoop is.

al daardie strooi oor die inner mens

wat wag op verwesenliking van wat hy is

sy snaakse drang na fotos van homself

ure wat lamgelê word voor badkamerspieëls

geld op fortuinvertellers en tandartse verkwis

en menigte ʼn babbelas waardeur

die intimiteit van gisteraand se openbaring

soos ʼn lykskouing beur.

kyk na my aandeel in (die) bedrog.

wat ʼn wriemelende hoop kak.

ek is gebakermat.

beskawing. my beskawing

geweek in formalien

die postuur van dooie posture

half-dronk op Durban se strand

god-(aan)grypende skares

terwyl malhuise lok

en hulle plastiese lakens om

jong anglikaanse proponente vou.

sy met

beeldskoon stralende gesig

blou soos winterlug − hoekom is

haar hand om my geslagsdele gevou?

 

sê my wie ís die mal een?

die hospitaal-superintendent wie jou wou wysmaak

mans word deur hulle penisse beheer

en jou ʼn olierige bybel

en vinnige naai aanbied

óf ape soos ek

wat liefde ken as hulle dit voel

en nie sedelikheid kan verstaan nie?

 

op die ou end, was daar ʼn lied

wat 3 vm. gehoor is

toe die karre stil geword het

die verkeersligte verlam

op amber

met verslane bier.

ʼn lied, ek sou sê, oor afswering

wat grys soos senuwees was

met die dagbreek wat daarop sou volg.

 

 XIV

  

ons het besluit om in die

japanese kamer te ontmoet

in die koel en groen

wat verkragting en brandstigting oorskry

want wanneer die voetpad

oor die berge hoog is

kort mens longe en spiere

om integriteit

en inner dissipline te behou.

elke dag ʼn pint water

en ʼn trossie kersies

gebakte ryskoeke

op die vuur in die aand.

 

buite is die somer in optog

gewere en negers

plastiek maskers

wat jessamine korneas beskut

teen vuur en steen

en ek is uitgeput deur

die seisoenale bloed en haat

vredes wat leeg is,

selfs die restaurant was kil

die opgewondenheid uit die spyskaart geroof.

 

in daardie groen landskap

word die rûe van heuwels

met bome beslaan

paadjies verlore in die mis.

daar is geen sekerheid

oor ons paaie nie

slegs geduld

om onsself te stem

soos instrumente

sodat vingerpunte

kan resoneer.

 

geregtigheid is genoeg

meer as genoeg

om ʼn lewe te verdrink.

 

* * *

 

dit is menslik om

bitter te wees soos amandels

en moeg om te praat

en jy het so baie om te sê,

daarom beveel ek jou

luister en wees stil.

loop.

 

XV

 

die dood is ʼn feit

en alles wat ons doen is lewe.

ons is nie begrawe nie,

en om liedere regverdig te maak

hoop almal vir ʼn begrafnis.

 

so wie is vry?

ek probeer jou vertel wat jy is is

wie jy hoop om te wees

is nou.

 

 

Bron: Maclennan, D. Collected Poems Don Maclennan, edited by Dan Wylie, Robin Stuart-Clark, 2013.

 

Lao Tzu, e.a. Vertaling in Afrikaans

Saturday, August 28th, 2021

 

 

Lao Tzu, e.a. Vertaling van Engels in Afrikaans. Vert. deur Waldemar Gouws

 

sou ‘n mens die ganse wêreld kon beleër

 

sou ‘n mens die ganse wêreld kon beleër en dit jou eie maak?

ek het gesien dat mens nie sukses sal smaak nie

alles onder die hemel is een gewyde houer

daarmee moet jy nie peuter nie

dit moet jy nie jou eie maak nie

peuter daarmee en jy sal dit verknoei

maak dit jou eie en jy sal dit verloor

vir alle skepsels is daar ‘n tyd om op te ruk   ‘n tyd vir onttrekking

‘n tyd vir inasem   ’n tyd vir uitasem

‘n tyd om sterk te word   ‘n tyd vir verval

‘n tyd vir skepping   ‘n tyd vir afbreek

daarom vermy die wyse een die uiterstes die buitensporige die verhewene

 

***

 

Would a man lay siege to the whole world

 

Lao Tzu a.o.

 

 

Would a man lay siege to the whole world and make it his own?

I have seen that he will not succeed.

All beneath heaven is a sacred vessel.

Do not tamper with it,

Do not make it your own.

Tampering with it you will spoil it,

Making it your own you will lose it.

For all creatures there is a time for advancing, a time for withdrawal,

A time for inhaling, a time for exhaling,

A time for growing strong, a time for decay,

A time for creation, a time for destruction.

Therefore the Sage avoids the extremes, the extravagant, the exalted.

 

 

Uit: Een van die Tao Te Ching se verse geskryf tydens die Chou Dinastie (1112-249 vC); in   Payne, Robert (ed).1949. The White Pony: an anthology of Chinese poetry from the

earliest times to the present day newly translated. London: Theodore Brun Limited (p.77).

 

Reël 3 eggo effens in ‘n Wittgenstein-gedagte: “Om te voel dat die wêreld ‘n beperkte geheel uitmaak – dit is dit wat mistiek is.” (6.45 in sy Tractatus…1921)

 

 

Li Shang-yin. Vertaling in Afrikaans.

Monday, August 16th, 2021

 

Li Shang-yin. Vertaling van Engels in Afrikaans. Vert. deur Helize van Vuuren.

 

Die herinnerings-inskripsie deur Han Yü  

 

Die Yüan-ho Keiser het beskik oor ‘n militêre voorkoms:

wat was hy anders as ‘n Wadrywer of Temmer van Wildediere?

Hy het gesweer om die skandes van sy heilige voorgangers weg te wis,

om geregtigheid aan die Hof hoog te hou, en die barbare hulde te laat betoon.

In die land wes van die Huai was daar vyftig jaar lank rebelle:

groot wolwe het wilde katte gebaar, wilde katte het bere gebaar.

Hul het nie die berge of riviere nie, maar die oop vlakte beset;

lang spiese en skerp lanse is elke dag uitgehaal.

Die Keiser het ‘n wyse premier aangestel; sy naam was Tu;

hy het ‘n sluipmoordenaarsmes oorleef, want die gode het hom beskerm.

Toegerus met die premier se stempel, is hy hoof-kommandeur gemaak

toe die donker wind koud gewaai het op die hemelse koning se baniere.

Su, Wu, Ku, en T’ung het sy tande en kloue geword;

die sekretaris van die Ministerie van Rites het gevolg met sy skryfborsel.

Die militêre adviseur was nie net wys nie maar dapper;

die honderd-en-veertig duisend soldate was soos tiers en luiperds.

Hulle het Ts’ai binnegegaan, die rebel gevang, en hom ge-offer

aan die Voorouerlike Tempel;

Hul meriete is tydig beloon, en keiserlike gunste is nie teruggehou nie.

Die Keiser het gepraat: “Jy, Tu, is die eerste en voorste in meriete,

en dis gepas dat jou raadsman, Yü, ‘n rekord moet op stel.”

Yü het sy kop na die grond gebuig en die seremoniële dans uitgevoer:

“Om ‘n inskripsie te skryf in brons of klip is wat u dienaar kan doen.

In die ou dae is so ‘n stuk ‘n magnum opus genoem:

hierdie saak hang nie af van die wat normaalweg in beheer is nie.

Van antieke tye af, is daar nobele take wat nie geweier kan word nie!”

Toe hy klaar gepraat het, het die Keiser oor en oor geknik.

Die Meester het hom teruggetrek, gevas, en in ‘n klein kamertjie gesit,

en hy het sy borsel in ink gedoop – hoe ryklik het dit gevloei!

Hy het woorde aangepas uit die Dokument van Yao en die Dokument van Shun;

hy het reëls verander uit die Suiwer Tempel en die Geboorte van Ons Mense.

Toe hy klaar gekomponeer het, het hy dit neergeskryf in ‘n oorspronklike hand:

vroeg die volgende oggend, twee maal buigend, het hy dit

op die vermiljoen trappe uitgesprei,

en gepraat: “U dienaar, Yü, die dood uitdagend, bied dit aan.”

Die loflied op die Keiser se goddelike sukses was gekerf in klip;

die klip was dertig voet hoog, met woorde so groot soos gerwe,

gedra deur ‘n heilige skilpad, met ‘n horinglose draak kronkelend bo-op.

Die reëls was treffend, die woorde plegtig; dié wat begryp het, min.

Toe het skindernuus die Seun van die Hemel bereik, dat dit partydig was.

‘n Honderd-voet tou het die tablet afgetrek;

met growwe gruis is die woorde op die groot klip afgevryf.

Maar die Meester se geskrif, soos die natuur se lewendige krag,

het reeds in die harte van mense ingedring;

soos met die motto’s van T’ang se Kom en K’ung se Driepoot,

is die voorwerpe self nie langer daar nie, maar die woorde bly leef.

O, die wyse Keiser en die wyse premier

het in glorie saam gestraal en suiwer lig agtergelaat!

As die Meester se geskrif nie bewaar is vir toekomstige eeue nie,

hoe kan hul dade bekend wees, volgens Die Drie en Die Vyf?

Ek wil tien duisend kopieë daarvan maak, dit net soveel keer voordra,

Tot spoeg drup uit die kante van my mond, my regterhand vereelt!

Mag dit nagelaat word twee-en-sewentig eeue lank

om diens te doen as die Jade Etiket en dien as brandoffer aan Berg T’ai,

fondament van die Saal van Lig!

 

– Li Shang-yin (c. 813–85)

 

***

 

“The Memorial inscription by Han Yü” is ‘n gedig van Li-Shang-yi, uit James J.Y. Liu se The poetry of Li Shang-yin. Ninth-Century Baroque Chinese Poet (University of Chigao press, Chicago & Londen, 1969).

In sy kommentaar skryf Liu dat die gedig as een van Li Shang-yin se belangrikste bydraes beskou word. Dit oorstyg die onmiddellike historiese konteks en word ‘n digter se bydrae tot die kuns wat hy dien (“a poet’s tribute to the art he serves”, 1969:194-5):

 

The poem is not only a personal tribute to Han Yü but also a vindication of the power of            literature. The poet is concerned not so much with recounting the historical events which led to            the writing of the memorial inscription as with tracing the fate of the inscription itself. It is only       when we realize this that we can understand the structure of the poem (…) The style of the poem            is lofty and rugged, in imitation of Han’s own style. The deliberately loose syntax and repetition of words) add to the impression of archaism and clumsiness. Nevertheless, there are some striking          images and hyperboles.

 

***

 

 

 

 

 

The Memorial Inscription by Han Yü

 

The Yüan-ho Emperor was endowed with martial mien:

What was he but another Charioteer or Tamer of Beasts?

He vowed to wash away the shames of his holy predecessors,

To uphold the law at Court, and make the barbarians pay homage.

In the land west of the Huai there had been rebels for fifty years:

Big wolves begot wild cats; wild cats begot bears.

They did not occupy mountains or rivers but occupied the flat plain;

Long spears and sharp lances were marshaled every day.

The Emperor obtained a sage premier; the premier was called Tu;

He had survived an assassin’s knife, for the gods protected him.

Carrying the premier’s seal, he was made commander-in-chief,

As the gloomy wind coldly blew on the heavenly king’s banners.

Su, Wu, Ku, and T’ung became his teeth and claws;

The secretary from the Ministry of Rites followed with his writing brush.

The military adviser was not only wise but brave;

The forty hundred thousand soldiers were like tigers and leopards.

They entered Ts’ai, caputred the rebel, and offered him to the Ancestral Temple:

Their merits were duly rewarded, and imperial favors were not stinted.

The Emperor spoke: “You, Tu, are first and foremost in merit,

And it is meet that your counselor Yü should indite a record.”

Yü bowed his head to the ground and performed the ceremonial dance:

“To write an inscription for bronze or stone is what your servant can do.

In olden days, such a piece was called magnum opus:

This affair does not depend on those normally in charge.

Since ancient times, there have been tasks too noble to decline!”

When he finished speaking, the Emperor nodded again and again.

The Master withdrew, fasted, and sat in a small chamber,

And dipped his brush in ink – how richly did it flow!

He adapted words from the Document of Yao and the Document of Shun;

He altered lines from the Pure Temnple and the Birth of Our People.

When he finished composing, he wrote it down in an original hand:

Early next morning, bowing twice, he spread it on the vermilion steps,

And spoke: “Your servant Yu, risking death, presents this.”

This eulogy of the Emperor’s divine success was carved on stone;

The stone was thirty feet high, with words as big as bushels,

Carried by a sacred tortoise, with a hornless dragon coiling on top.

Then slander reached the Son of Heaven that it was biased.

A hundred-foot rope pulled the tablet down;

With rough gravel the words on the big stone were rubbed off.

But the Master’s writing, like the vital force of nature,

Had already penetrated into people’s hearts:

As with the mottoes on T’ang’s Basin and K’ung’s Tripod,

The objects are no longer there, but the words remain still.

Oh, the sage Emperor and the sage premier

Shone together in glory and left pure light behind!

If the Master’s writing is not preserved for future ages,

How can their deeds be known, following The Three and the Five?

I wish to write ten thousand copies of it, recite it as many times,

Till saliva drips from the corners of my mouth, my right hand callous!

May it be handed down for seventy-two ages,

To be used as the Jade Label to sacrifice to Mount T’ai,

the foundation of the Hall of Light!

 

– Li Shang-yin (c. 813–85)

 

 

©Afrikaanse vertaling Helize van Vuuren, 16 Augustus 2021.

 

 

 

Katarina Frostenson. Vertaling in Afrikaans

Monday, July 26th, 2021

 

Katarina Frostenson. Vertaling van Sweeds in Afrikaans. Vert. deur De Waal Venter.

 

 

 

’n Toneel

 

Watter wonderlike stukkie paradysaarde is dit nie

anders gesê, vlinders fladder asof in ’n godetuin

’n geel vlaag oor die weiveld

wat platgetrek word

skoenleer uit die grond se humus

‘n toon

bars uit swart papier

’n dansskoen, ’n vinger

uit die grond

en glinsterende kringe

uit die donker rotse, nat wol

kleed

toegedraai met monde teen die humus en mekaar

vol van die aarde en die rooi

op pad huis toe tussen die struike, veld en ’n voël se skerp waarskuwing

lê jy daar in die veld op wêreldvelde se donker wortels

 

*

 

Bild

Katarina Frostenson

 

vad är det för underlig paradistrakt

eller motsatsen fjärilns fladder, elyseiskt

gula de stelnat över ängarna

de ligga tungt utkastade

skons läder ur jordens mull

en tå

 

 

Katarina Frostenson is in 1953 in Swede gebore. Sy word as een van Swede se mees vooraanstaande digters beskou en het meer as twaalf digbundels die lig laat sien. Haar werk word veral in Duits en Frans vertaal. Frostenson het van 1992 tot 2019 in die Sweedse Akademie (die liggaam wat die Nobelpryse toeken) gedien. Sy het bedank oor die skandaal wat haar man, die Franse fotograaf, Jean-Claude Arnault, destyds veroorsaak het toe hy tot tronkstraf gevonnis is weens seksoortredinge.

Katarina Frostenson se styl word beskryf as “eksperimenteel en tegelykertyd argaïes”. Verdere kenmerke van haar oeuvre is beskryf as ’n tipe vroue-literatuur wat enige vorm van konvensie of tradisie vermy. Dit slaan heeltemal ’n nuwe rigting in. Selfs die tipografie van haar gedigte toon dit wanneer daar soms leë ruimtes in voorkom sonder om, soos meer bekende poësie, visuele indrukke te versterk.

In haar gedigte word woorde nie aaneengeskakel in volsinne nie en ook nie in spesifieke semantiese kontekste nie, maar word eerder verbind volgens hulle fonetiese en materiële aspekte. Pouses in ritme en plasing van woorde skep dissonansie afgewissel met harmonie.

As mens ’n analise van die gedig “’n Toneel” wil maak, vind jy dat ’n tradisionele benadering tot poësie jou heeltemal in die steek laat. Logiese analise het geen vatplek op die gedig nie en mens se begrip daarvan raak nog meer verward.

Waarskynlik die beste benadering om toegang tot die gedig te kry, is om jou in te dink in die digter se denkproses en saam met haar, sonder die raamwerke en reëls van die konvensionele, die gedig op ’n manier liggaamlik (viscerally) te ervaar en jou daardeur te laat lei tot dít wat ongesê in die gedig gesê word. Gaan lê, figuurlik gesproke, op jou rug teen ’n boom se wortels en sluimer effens in. Moet net nie skrik as jy à la Oom Schalk Lourens se ervaring skielik die luiperd by jou voete sien wat jou stip dophou nie.

(De Waal Venter)

 

Joan Hambidge. Vertaling in Engels

Monday, July 26th, 2021

 

Joan Hambidge Vertaling van Afrikaans in Engels. Vert. deur Bester Meyer.

 

Dreams divulge scars

 

As in a scene similar

to an Etienne Leroux novel

there is a party with men being penguined.

I am a guest, uninvited,

I am drinking champagne and wine

at a round table, everything arranged

like the deckchairs on the Titanic

(remember, it is only a dream).

I am not seeing the hostess,

but I see her husband. Another woman

whose face I cannot recognise

is commenting on the

feculent nature of everything. I am leaving

the merriment without notice and at the hotel

right next to the celebration

a carpet is glowing with distorted design.

I am wearing an animal mask;

nobody has yet recognised me.

When I try taking the poem back

to its place of origin,

my friend warns:

“Take heed, the poem

divulges your fingerprints.”

The whole night it haunted me.

Who is this poem belonging to?

Is it me or to this surrealistic dream?

There are no dreams, only nightmares,

it’s chiselled against a wall somewhere.

 

 

Death of a ladies’ man (1934−2016)

 

My feculent love relationships

syncopate with your dream-diffluent songs.

At first the black lingering records

in so long Marianne

and your longing for her,

and the equally unknown Suzanne;

and later, the grey tapes crinkling

breaking from too much rewind,

until CDs with their crystal-clear recordings

which danced us until the end of love …

Your waltzes becoming mine

in the Tower of Song.

There is a crack (a crack) in everything

you sing − that’s how the light gets in.

It becomes a cure, a motto.

Between so many vassals

my poem is a helpless calque

of your timeless words.

Ring the bells that still can ring.

I am greeting you, mister Cohen,

lifting my fedora up to you:

the unique troubadour

of the melancholic word

with your gritty, subsonic voice.

 

*

 

Drome verklap letsels

 

In ʼn tafereel nes

Sewe dae by die Silbersteins

is daar ʼn party met mans gepikkewyn.

Ek is ʼn gas, ongenooid,

ek drink van die sjampanje en wyn

op ʼn ronde tafel, als gerangskik

soos die dekstoele op die Titanic

(onthou, dit is net ʼn droom).

Die gasvrou sien ek nie,

haar man wel. ʼn Ander vrou

sonder herkenbare gesig

lewer kommentaar

op die troebel aard van als. Ek verlaat

die feestelikheid ongesiens en by die hotel

langs die viering

gloei daar ʼn mat me skewe patrone.

Ek het ʼn dieremasker op;

niemand het my nog gewaar nie.

Toe ek die gedig wil terugneem

na die plek van oorsprong,

waarsku my vriend:

Oppas, die vers

verklap jou vingerafdrukke.”

Die hele nag lank kwel dit my.

Aan wie behoort hierdie gedig?

Aan my of aan die surrealistiese droom?

Daar is geen drome nie, net nagmerries,

staan daar teen ʼn muur gebeitel.

 

 

Death of a ladies’ man (1934−2016)

 

My troebel liefdesverhoudings

sinkopeer met jou droomvervloeide songs.

Eers die swart langspeelplate dralend

in ʼn vaarwel aan Marianne

en jou versugting na haar,

daardie ewe onbekende Suzanne;

dan later die grys tapes wat frommel

en breek van te veel rewind,

tot die CD’s met helder klankopnames

waarop ons dans tot aan die einde, die einde …

Jou walse word my eie

in die Toring van Sang.

Daar was ʼn kraak in alles,

maar dis hoe die lig

kon deurbreek, so sing jy.

Dit word ʼn kuur, ʼn devies.

Tussen soveel vasalle

is my gedig ʼn onbeholpe calque

van jou tydlose woorde,

Lui die klokke wat steeds kan lui.

Ek groet jou, meneer Cohen,

lig my fedora vir jou:

eenmalige troebadoer

van die mankolieke woord

met jou grinterige, subsoniese stem.

 

Bron: Hambidge, J. Konfessies, Kaarte en Konterfeitsels, Imprimatur 2021.