Gedigte

Thomas Deacon. baksteendrome

Thursday, April 2nd, 2020

 

baksteendrome

[na aanleiding van die gedig, Die hand vol vere

deur Breyten Breytenbach]

 

mamie :

hoe het ons twee gelag

toe die peerboom langs die huis

onverwags begin te blom        so vroemôre

toe die son nog water agter golwe skep

so op sy rug       so abba-abba    op sy rug

so in my baksteendroom

 

óns peerboombloeisels vroe se môremôrevreug

die agterplaas was stil soos ingeperk

maar daar’t viool          iewers viool gespeel

gespeel waar lenteblomme wals         miskien die kalfiewals?

baldadig in die wind        o, my wind my wind se kind

ou tant sien het vensters oopgeskuif

hare uitgebesem hier en daar se haar se stywe haar

sý die eens verspotte lentebloeisel

in die tuin van groot genot         nou ingeperk tot sukkelsit

het weggeteer tot klein-klein koggel-mander-lyf

bok bok staan styf : hoeveel vingers oor jóú lyf

 

pa het die koerant se letters neergesmyt

gekyk hoe mammie peerblomtrane stort

maar als is dig gegrendel         want ek is ingeperk

 

 

die vissies in die sementdammetjie

is seker nog daar          koi-koi rondomswembaljaar

koi-koi kleur-vir-kleur-vermeng

en adam in die buitekamer

seker nou net withaar adam in die buitekamer

so verweer van gras se sny

gras-gras groen gras maar hare wit soos wol

‘n engel uit die agterkamp van ingeperk

ek met my breëborspak

italiaanse skerppuntskoene en angelier in die knoop se gat

die vrou staan soos ‘n bliksoldaatjie      wag vir ma se soen

o, bloedlemoen  o, soen se soen se bloedlemoen : judaskus?

afgeskil tot op die wit se witsel sonder swart

daar’s ook ‘n present vir ma      ‘n hand vol veer se woorde

en vir pa ‘n dikleesboek en gladlensbril

 

ek het my kinders vroe-vroe boland verwoord

nou staan hul agter ma en lag  hul buitelands

blinkgebleste hare          witlyf sonder son

pa het seker nog die geweer wat oupa weggesteek het

toe die britte blitse oor die werf geblaas het

[ek ook uit my voorgeslag miskien ‘n deel gehad het]

nou ingeperk in die buitekamer van onthou

 

die wingerd hang swanger van trosse rooi en groen

pa se lyf nou weggesnoei uit die lewe oud en afgerem

bruin soos die wyn : so pers

soos droëlandstokke voor die reën se seën

net die amandelboom, my mammie

staan bloeiend in die blom en wag vir my om t’rug te kom

miskien wag abel ook op my met sy kersfeeskoor

[ai, hoe lank gelede het ek hom verloor]

abel wat kon speel en sing totdat ons huil

as woorde van sy koor so uit die monde kwyl

maar toe was hy nog ingeperk  :  ek die onaangetaste

 

ek hoor vir Wagter blaf

kom ruik hier aan my broek se pyp en blaf

blaf sy vreugde oor die werf      my blinde uitgebaster wagter

miskien moet ek vir elvis huur

om vir ma en pa te kom sing van jailhouse rock

en blue suede shoes of love me tender

 

ma se veertjie het ek ingeplant hier teen die muur

gedog daar kom ‘n hoender op

maar ek is ingeperk waar baksteenwoorde steen-

vir-steen afdrup teen die muur

 

 

© Thomas Deacon, 2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gerard Scharn. IJ

Wednesday, April 1st, 2020

 

IJ

 

toen zij de zee inliep zwaar van desillusies

was zij al dood verklaard door de mannen

die de schepping hadden herschreven

 

god schiep zwart en wit zeiden de mannen

maar het wit het eerst en noemden dit licht

en wit was uitverkoren zwart zijn plaats te wijzen

 

in het land waar zwart al voor de komst van wit

sinds mensenheugenis woonde werd wit door zwart

toch te licht bevonden

 

© Gerard Scharn

 

 

Francois de Jongh. Covid 19

Saturday, March 28th, 2020

 

Covid 19

 

Die tuinhek is gegrendel

en verbylopers

wat eens lastig was

word nou selfs gemis.

Slegs die voëls

en briesie

gaan hul gang

waar ek

op my erf

kluisenaar is.

 

Die lug sal skoner

wees van rookmis

verbranding

van fossielgesteentes

en aardse olies.

 

Maar krematoriums

sal volstoom werk

en so steeds

die mens se merk,

’n Kain dwaalspoor

vanuit die land Nod,

op die aarde laat.

 

© Francois de Jongh, 2020/03/27

 

 

Breyten Breytenbach. die plek van opsluiting

Thursday, March 26th, 2020

 

 

die plek van opsluiting

is ‘n digtersparadys

(versigtig, versigtig nou

 om dit nie te vergelyk

 met die graf –

 of praat die dooies juis

 lê-lê-so met mekaar

 uit holte na holte

 van wat gelyk het na lewe ?)

 

die plek van afsondering

is die digterspaleis

waar die ek die geskiedenis

van vlugte kan lek

en soos ‘n paradysvoël

die vere een vir een

uit die vlerk kan trek

om kaal die stilte

om jou te vou

 

© Breyten Breytenbach, 2020

 

Willem M. Roggeman. Afstandelijk

Tuesday, March 24th, 2020

 

AFSTANDELIJK

 

Zoiets verzin je niet. Je maakt het

met woorden toch gauw al te bont.

Zij eet volmondig, beaamt het daglicht,

bedriegt de morgen met een nieuw uur.

 

 

Heimelijk laat zij de zwaartekracht los

en zweeft nu, weeft nu een zweetdoek

voor Veronica. Om haar heen blijken

de omstaanders al lang uitgestorven.

 

 

Dan weerklinkt, zoals was aangekondigd,

een schampschot, een schimpscheut.

Met het openvouwen van de plattegrond

ontdekt iemand vol ongeloof El Dorado.

 

 

In een berghut wordt hij op de hoogte

gebracht. Ondergedompelde woelwater

moet hij snel kiezen tussen kant en wal.

De tijd graaft hem naar de grafsteen toe.

 

 

Een hand wandelt binnen, behoedzaam

op lang uitgesponnen broze vingertoppen.

Hij spitst een ezelsoor, breekt er zijn stem

maar houdt de verte nog graag op afstand.

 

© Willem M. Roggeman, 2020

 

Meyer van Rensburg. Eks. 4:10

Friday, March 6th, 2020

 

Eks. 4:10

“Ek praat swaar en my tong sukkel”

 

 

Ag, Here van die leërskare,

ek’s nie ’n man van woorde nie

nie van toeka af aan nie

ek staan hier vasgevang

tussen doodsvrees en bang

vir ander mense

 

hulle

sing lofwaardige lofsange

skryf volop verse vir U

in engeltale

hulle wange bol spraaksaam

volgens Lina Spies

en blaas woorde tot vlamme vreugde

 

 

tienduisende engele

staan volop in U stad

in feestelike vergadering

hulle praat die hele openbaring vol

 

 maar ek

 

is swaar van mond en tong

dit hakkel as ek praat

ek sukkel met die skryf

 en prut-prut deur die bank

waar ek klinksuiwer klank

in fonografie verander

om uit te saai as elektrone

 

kan U

my prullerige gestotter

wat vashaak in die algemene

formules en formuliere

sinvol gebruik

die dubbelsuinige gewoord

en dwalende gedagtes

tot brandpunt trek

sodat die mense luister?

 

Leer my wat te sê   fluister

in my ore  wees

Ek is

met my mond

help my gebroke stem

 en halsstarrige vingers

om slim woorde vas te pen

bring hulle    nader    laat dit ryk

 

stol

 

soos voor die dolosgooier

van die woord se flits

laat ek, met wyk,

heilige ongehoorde dinge sê

wat waardig is van U

soos die donder en die blits

 

is dit wat U wil hê?

 

So nie, Here,

stuur liewers iemand anders

om te sê.

 

© Meyer van Rensburg, 2020

Breyten Breytenbach. 5-uur

Monday, February 24th, 2020

5-uur

(vir Gisela Ullyatt, en met Daniël Hugo se helder resensie van haar bundel in gedagte)

 

dag breek niewers hier

objekte tot heuwels en wolke

en ook in intieme skemer

selfs woorde kry omvang en gewig

                         geleidelik

                         onopsigtelik

en as jy nie kyk nie

skielik is die nag iets van die verlede

en sterf jou sinne aan helderheid

elk met ‘n skarrel-skaduwee soos wat

iewers kon gewees het

 

jy vergeet om te lewe

 

oor die see word vure aangesteek

en alles vervaag en niks hou stand

hier hou water op

hier begin land

hier vlieg voëls

daar was spore verdonker in die sand

 

die bewussyn word weer in pyn ‘n gegewe :

die besef dat jy lewe

nog ‘n wyle

nog ‘n wyle

voor jy binnedonker vergeet

 

 

© Breyeten Breytenbach 2020

 

 

 

 

Willem M. Roggeman. Afstandelijk

Sunday, February 23rd, 2020

 

AFSTANDELIJK

Zoiets verzin je niet. Je maakt het
met woorden toch gauw al te bont.
Zij eet volmondig, beaamt het daglicht,
bedriegt de morgen met een nieuw uur.

Heimelijk laat zij de zwaartekracht los
en zweeft nu, weeft nu een zweetdoek
voor Veronica. Om haar heen blijken
de omstaanders al lang uitgestorven.

Dan weerklinkt, zoals was aangekondigd,
een schampschot, een schimpscheut.
Met het openvouwen van de plattegrond
ontdekt iemand vol ongeloof El Dorado.

In een berghut wordt hij op de hoogte
gebracht. Ondergedompelde woelwater
moet hij snel kiezen tussen kant en wal.
De tijd graaft hem naar de grafsteen toe.

Een hand wandelt binnen, behoedzaam
op lang uitgesponnen broze vingertoppen.
Hij spitst een ezelsoor, breekt er zijn stem
maar houdt de verte nog graag op afstand.

 

© Willem M. Roggeman

  •