Op 10 mei het die Nederlandse Dichter de Vaderlands, Ramsey Nasr (foto), die E. du Perron-prys 2011 gewen vir sy digbundel Mijn nieuwe vaderland. Gedichten van crisis en angst. Die Du Perron-prys is ‘n kultuurprys wat jaarliks uitgereik word aan persone of instellings wat ‘n aktiewe bydrae gelewer het aan die bevordering van wedersydse begrip en goeie verstandhoudinge tussen verskillende bevolkingsgroepe in Nederland. Soms val die kollig in hierdie prys ook op verhoudinge met bevolkingsgroepe wat historiese bande met Nederland het.
In 2008 het Adriaan van Dis die E. du Perron-prys gewen. Hy is alombekend vir sy betrokkenheid by Indonesië (vanweë sy herkoms) en Suid-Afrika. Sy roman Tikkop en die televisiereeks Van Dis in Afrika getuig van ‘n deurgaanse en opregte geïnteresseerdheid in Suid-Afrika. Met die uitreiking van die E. du Perron-prys in 2010 het Antjie Krog die eerste Du Perron-lesing kom hou. Hierdie prys word reeds meer as twee dekades lank uitgereik. ‘n Lesing was ‘n noodsaaklike vernuwende stap, omdat die uitreiking nie meer saam met ‘n simposium vir Kinder- en jeugliteratuur plaasgevind het nie. Dat Krog as digter ‘n jaar gelede uitgenooi is, het miskien onbewustelik die klokke ingelui vir die uitreiking aan ‘n digter. As dit gaan oor kontroversie en maatskaplike betrokkenheid by hulle onderskeie samelewings, staan Krog en Nasr op dieselfde lyn. Albei digters vervul die rol van intellektuele kritici.
Die E. du Perron-prys is vernoem na Charles Edgar de Perron (1899-1940), ‘n Nederlandse skrywer, digter en kritikus. Hy het opgegroei in Nederlands-Indië, maar woon en werk in sy volwasse lewe in Parys, Brussel en in Nederland. Hy was baie aktief in kuns en literêre kringe. Du Perron het bekendheid verwerf met sy roman Het land van Herkomst (1935). Die res van sy literêre werk was veral essays, wat gepubliseer is in die invloedryke literêre tydskrif Forum. Du Perron het ‘n skerp tydsbeeld gegee van die destydse Europa deur sy fyn waarnemings, aangevul met verbeeldingryke taalgebruik. Die kragtige taalgebruik in die volgende gedig van Du Perron was Nasr se inspirasie toe hy Mijn nieuwe vaderland geskryf het.
P.P.C.
Vaarwel, Clary. Ik wens u geen geluk.
Zoiets klinkt dom, bij hen reeds die het menen.
Gij hebt u goed verkocht. Maak u niet druk
over de rest: want álle mensen wenen.
Uw huis was klein. Uw heer heeft het vergroot.
De bron van zijn fortuin heet niet te stelpen.
Uw roem wordt groot en duurt wel tot zijn dood.
Uw ziel is klein. Ik kon het niet verhelpen.
Uw lijf is goed. Gij zijt een mooie vrouw.
Gij zult uw heer veel mooie kindren baren.
Uw hart is nauw; gij blijft ook wel trouw.
Gij zult hoogstaan en goed uw naam bewaren.
Vaarwel, Clary. Mij zult gij niet meer zien.
Ik zal u mijden, zelfs tot in uw dromen.
Gij waart mijn droom, voor ik u had gezien.
Gij zijt uzelf. Ik minacht u volkomen.
Met sy gemengde herkoms van Nederlands en Palestyns en sy kritiese beskouings op al die huidige veranderinge in Nederland, is Nasr ‘n waardige wenner van die E. du Perron-prys 2011. Die sewe jurielede het hulle keuse so verduidelik:
Juryrapport E. du Perronprijs 2011
De jury heeft besloten de E. du Perronprijs 2011 toe te kennen aan Mijn nieuwe vaderland. Gedichten van crisis en angst (De Bezige Bij, 2011).
“In deze bundel doet Ramsey Nasr wat van een Dichter des Vaderlands verwacht mag worden: hij geeft een cultuurkritische en pijnlijke diagnose van het hedendaagse Nederland. Het is ongebruikelijk dat de jury van de Du Perronprijs een dichtbundel bekroont, maar Nasrs bundel is zo dwingend en aansprekend dat de jury zich gelukkig prijst deze dichtbundel te mogen lauweren.
Nasr stelt zich op als een klassieke geëngageerde schrijver: haaks op de tijdsgeest, uitgesproken kritisch over het politieke beleid, en dit alles in een zeer poëtische taal die trilt van urgentie. Hier geen landerige gedichtjes uit een slappe tijd, maar het zout der aarde rechtstreeks in de wonden. Nasr laat zien dat poëzie vandaag de dag ertoe doet. Met zijn optreden als Dichter des Vaderlands, waar deze bundel de neerslag van vormt, roept Nasr controverse op, zowel in de samenleving als in literaire kringen. De dichter deinst er niet voor terug om zich in scherpe bewoordingen uit te laten over maatschappelijke misstanden; hij neemt daarin zijn rol als publieke intellectueel serieus. Daarmee getuigt hij een erfgenaam van Du Perron te zijn.
Nasr zet de sluizen van de poëzie open en overspoelt de lage landen, die gebukt gaan onder een krampachtige vrees voor natte voeten. Hij schreef een hybride bundel waarin gedichten, essays en lezingen verzameld zijn. Verschillende tekstsoorten lopen door elkaar en allerlei stemmen uit de samenleving worden geïncorporeerd. Nasr schrijft een poëzie met veel adem en uit volle borst. Dan weer lijken zijn gedichten klassiek en ingetogen, dan weer zijn zij uitbundig en onconventioneel. Hij neemt de rol aan van de klassieke bard: zanger en (aan-) klager. De poëzie in deze bundel is uitgesproken zonder dat de boodschap voor de lezer wordt uitgespeld. Nasr weet de mystiek van de poëzie te laten klinken zonder dat dit afdoet aan de begrijpelijkheid ervan. Daarmee slaagt hij erin een adequate vorm te vinden voor het dichterschap des vaderlands: hij verbindt poëtische finesse aan maatschappelijke relevantie en verstaanbaarheid. In een rancuneuze prozaïsche tijd laat Nasr een even lyrisch als noodzakelijk geluid horen.”
(c) Carina van der Walt