“Stap af langs die rivier, gaan regs oor die Milleniumbrug en die Baltic Gallery is aan julle linkerhand. Soms vertoon hulle scheiss, soms is dit briljant. Good luck!”
Ons maak soos ons gasvrou voorgestel het. Die Tynerivier verdeel die stad in twee: aan die noorde is Newcastle en aan die suide Gateshead, maar vir die toeris is dit een stad. Die stukkie rivier waarlangs ons loop word deur vier brûe gekruis, elk in ʼn ander boustyl – dit maak vir interessante foto’s.
Die Baltic Gallery is ʼn ou graansilo, wat in November 2002 sy deure as kuns en kultuurgalery geopen het – binne die eerste week is dit deur 35,000 mense besoek. Toegang is gratis -ʼn belangrike feit in die lig van die ekonomiese depressie wat die gebied ervaar. Kuns is dus nie net beskikbaar vir die finansiële bevoorregtes nie, maar vir almal wat wil kom. Met verskillende restaurante op verskillende vlakke – twee kafeteria en op die boonste verdieping is daar ʼn formele restaurant met ʼn asemrowende 360° uitsig oor die stad. Sommer met die instap weet mens dit gaan ʼn spesiale ervaring wees. Soos in die Tate Modern in Londen is die binnekant omskep om die gebou se nuwe gebruik te weerspieël.
Ons haal die hysbak na bo om die uitsig te geniet en begin dan met die trappe af te stap. Skielik besef ons; spieëls teen die plafon en op die vloer maak van ses verdiepings staaltrappe ʼn eindeloosheid.
Ons hoor sestiende eeuse musiek uit ‘n groot lokaal dryf en volg dit. Vooroor is ʼn ovaal met 40 luidsprekers in agt groepe van vyf gerangskik – uit elke luidspreker kom slegs een stem. Die stuk is ʼn verwerking deur Janet Cardiff van Thomas Tallis se motet, “Spem in Alium” eers in 1573 opgevoer. Oorspronklik is dit vir die vooropenings program van die Baltic gallery gedoen, maar vandag is dit deel van die National Gallery van Kanada in Ottawa, Ontario se permanente versameling. Dit is op ʼn drie maande besoek in Newcastle. Cardiff het elk van die veertig stemme wat die motet sing individueel opgeneem sodat die luisteraar in die rondte kan stap en na elk kan luister. Sit mens op die banke wat strategies in die middel geplaas is, hoor jy al die stemme gelyk en voel dit asof jy in die middel van die koor staan. Die Latynse woorde is duidelik:
| Spem in alium nunquam habui praeter in te
Deus Israel qui irasceris et propitius eris et omnia peccata hominum in tribulatione dimittis Domine Deus Creator coeli et terrae respice humilitatem nostram |
I have never put my hope in any other but in You,
O God of Israel who can show both anger and graciousness, and who absolves all the sins of suffering man Lord God, Creator of Heaven and Earth be mindful of our lowliness |
Dis aangrypend – dit voel asof die musiek deur jou spoel, jou omring soos warm water in ʼn poel. Elke stem is terselfdertyd alleen en deel van die groter groep. Jy kyk na die luidspreker soos jy na ʼn individuele sanger sou kyk, sonder dat die snaaksighede wat mens se aandag soms van die musiek aflei daar is – elke ‘sanger’ het ʼn eie stem, tog lyk hulle hier almal identies.
Luidsprekers
Ek wil nie loop nie, maar bly sit as die musiek ophou. Dan hoor ek stemme: sommige gesels saggies, sommige maak keelskoon, ander soek ʼn noot en ek besef dat Cardiff die sangers voor die musiek begin het al opgeneem het – dit maak beide meer realisties, maar ook meer surrealisties. Sonder om te dink draai ek om, om te kyk wie so giggel – dis die luispreker derde van links agter my.
Luisterend
Dis ʼn nuwe en vars ervaring van musiek. Dit hoort in ʼn moderne galery met sy skoon, reguit lyne en tog as ek later op YouTube ʼn vertoning in Salisbury Katedraal sien, dink ek dat die kontraste daar so goed werk soos die eenvoud in die Baltic Gallery in Newcastle. Ons was gelukkig – ons het ʼn rare oomblik van musikale en kunsgenot ervaar.