Er is geen water dan de zee
door Richard Foqué
Met steun van de Provincie Zeeland verscheen dit jaar een meer dan merkwaardige tweetalige (Nederlands/Frans) bloemlezing van recente Zeeuwse poëzie. De titel is ontleend aan een in de bundel opgenomen gedicht van Thom Schrijer, één van de markantste hedendaagse Zeeuwse dichters: Er is geen water / dan de zee, / geen zee dan water / en daarmee / geen landing breder / dan de branding, / geen branding / dan herhalen / van de zee.
In dit melopetisch gedicht ligt de sfeer vervat van deze verzamelbundel. Alom is het water aanwezig als leitmotiv soms dreigend en vervreemdend zoals in een gedicht van Y. Né: Ruimte tussen twee / oevers. Hoor hoe het riet daar / blaast, hoe plaats gebiedt. of Jacoline Vlaander Ik ging naar Zeeland om alleen te zijn…/…Het was niet alleen een jaar dat verdwijnt / in een wak van de stad, in het donkere water / waar niemand mij naamloos drijvend leest. Dan weer romantisch beschouwend zoals in Lentelied aan de Maas van Henri Looymans: Water fluistert / Aan de vlonder / alles kluistert / Op deze til…/…Alles luistert / Om dat wonder. Uit alle opgenomen gedichten spreekt de liefde voor dit vlakke land, voor zijn natuur, zijn luchten en zijn bewoners. Karel Leeftink verwoordt het zo: zag hij jagers / wolken in hun netten drijven / een dolende maan soms / viel op zijn pad.
Zoals de samensteller Pierre-Jean Brassac schrijft in zijn inleiding transcenderen, distilleren en kanaliseren de diverse dichtvormen een kolkende stroom van gedachten en beelden. Het is inderdaad een bijzonder rijke verzameling van achttien bekende maar ook minder bekende dichters, van gevestigde nestoren maar ook van jong talent. Er is werk opgenomen van Joop Buma, Sandra Burgers, Coen Cornelis, Emma Crebolder, Wim Hofman, Marcel Koopman, Johanna Kruit, Jan J. B. Kuipers, Karel Leeftink, Henri Looymans, Theo Raats, Thom Schrijer, Tijs van Bragt, André van der Veeke, Rob van Hese, Jacoline Vlaander, Chawwa Wijnberg en Y. Né.
Elk gedicht werd voortreffelijk vertaald en hertaald in het Frans door de samensteller Pierre-Jean Brassac, een Franse schrijver en journalist, die zijn hart heeft verpand aan Zeeland en de Zeeuwen. Zijn vertalingen voelen niet alleen de sfeer aan van elk gedicht maar zijn op zich zelf juweeltjes geworden van hertaalde dichtkunst: een bewonderenswaardige tour de force. Voeg daar dan nog de afbeeldingen aan toe van de schilderijen van Christian Perrier, die met krachtige borstelstreken en een geraffineerd kleurenpalet als het ware de gedichten telkens een plaats geeft in dat typische Zeeuwse landschap.
Deze bundel is meer dan een klassieke bloemlezing maar een te koesteren kleinood in een uiterst verzorgde uitgave. Samensteller en vertaler Brassac dient dan ook gefeliciteerd om zo Nederlandstalige poëzie ook in het Franse taalgebied te introduceren. Het zou een aanleiding en voorbeeld moeten zijn om ook dergelijke uitgaven in Vlaanderen mogelijk te maken.
Er is geen water dan de zee / Il n’est d’eau que la mer , Pierre-Jean Brassac (Ed.) Editions Monts-Déserts, Questembert, 2015, ISBN 978-2-9546023-1-8
© Richard Foqué / 2015