Philip de Vos. Kry vir jou ‘n woordeboek

 

 

 

Sou iemand vir my vra: As jy vir die res van jou lewe met een boek op ’n eiland moet sit, watter een gaan jy kies?

Oor hierdie vraag hoef en nie eens tweekeer te dink nie. Vergeet maar van Shakespeare of Tolstoy.Ek sal beslis vir ure, ja,vir die res van my lewe lank met Leon de Stadler se Groot Tesourus van Afrikaans in ’n palmboom se skaduwee sit terwyl ek die dolfyne dophou en met my wysvinger versies in die nat sand skryf.

Ja, daar is maar min boeke wat my so kan inspireer. Die feit bly dat my aandagspan nie veel groter is as dié van ‘n muskiet nie, en daarom bly woordeboeke vir my die ideale leesstof, en ek moet tot my skande erken dat en nog nooit Agaat gelees het nie, daar is darem te veel woorde, maak nie saak hoe mooi hulle agter mekaar inpas nie en woordeboeke het mos in elk geval ál daardie woorde, al is dit miskien net in verskillende volgorde. Ek sê maar net …

Toe De Stadler se Tesourus destyds verskyn het, het dit my selfs geïinspireer om vir hom ’n dankie-sê versie te skryf en aan te stuur:

 

Daar is ’n coleoptera

wat rondswem in my soptera.

O, vreemde woord.

so skoon en ryk –

Ek moet jou

in ’n vers gebruik.

Jy staan in die

Tesourus

en hoe durf ek

dan

nóú rus.

Jy wiel en draai

hier in my kop –

Ja, nog

’n Gogga in die Sop! 

 

Woordeboeke was al van kindsbeen (naas Trompie) vir my die ideale vorm van letterkunde. Toe ek my eerste woordeboek op ouderdom 10 vashou het ek behoorlik gebewe toe ek na die P-woorde blaai om te kyk of die woord poep daar verskyn, en was eintlik bitter teleurgesteld toe ek dit nie kon kry nie, maar gelukkig het De Stadler se woordeboek intussen deeglik daarvoor vergoed.

’n Paar maande gelede kry ek ’n opdrag van die ATKV om woordeboekversies vir hulle Veertjie-toekennings te skryf, en ’n week of wat daarna word ’n wavrag woordeboeke per koerier by my afgelaai. Die afgelope jaar is daar glo heelwat woordeboeke in Afrikaans gepubliseer en hierdie feit verdien glo ’n versie of twee. My eerste reaksie was: Hoe op aarde skryf mens versies oor woordeboeke, maar op die ou end was daar 10 waarvan ek 5 by die Veertjie-toekennings gelees het:

 

 

Blaai jy

deur die

ABC

gee jy gou

‘n tree of 2

want

tussen

Aambeie

en

Zen

leer ‘n mens

die lewe ken .

 

 

 

MY EERSTE HAT-WOORDEBOEK is ’n nuutjie in Afrikaans. Kinders word aan woorde blootgestel en meestal in kort versvorm en vertaal uit die Nederlands deur Daniel Hugo.

 

 

 

Wil jy hê

jou kind moet slim wees

(die klein Einstein van sy klas )

en later ‘n ryk sakeman

met ‘n baadjie en ‘n das ?

Dan moet jy gou-gou –ja verdomp

Jou kind se kop vol woorde pomp.

En voor hy eers gespeen is

sal jy weet dat hy geseën is

en word jou liewe kannetjie

‘n vreeslik slimme mannetjie

en dalkies ‘n professor

of ten minste ‘n assessor

en alles

oor die ABC

uit sy eerste rympie

HAT .

 

 

 

Dan was daar natuurlike die yslike WOORDEBOEK VAN DIE AFRIKAANSE TAAL (deel 13 letter R) Terloops die deel met al die P-woorde bly steeds my gunsteling.

 

 

Koop vir jou

dié woordeboek

as jy dié dag na woorde soek:

Een wat glad nie in jou sak pas,

máár wat yslik op jou rak pas

soos daai grote WAT

Ons Afrikaanse ABC

wat nou reeds strek van A tot R

En dit is eintlik blêrrie ver !

Elke woord is hier verklarend

en is áltyd openbarend :

Dan kan jý ook preek en mooipraat

of oor dinge van die kooi praat.

As jy iemand wil beledig

en jou woede wil bevredig,

is daar woorde weet ek wel

waarmee jy

kan vloek en skel:

‘n Woord soos tjorts

of windlawaai

of ander wat jou kop laat draai

soos:

dimorfisme

solepsisme

kretinisme

atomisme

jingoïsme

pingoïsme –

plus ook elke ander – isme

 

Kry vir jou dié woordeboek

As jy wil GROTE woorde soek.

 

 

 

ANNERLIKE AFRIKAANS (samesteller Dr. Anton Prinsloo) Hier is wonderlike woorde wat ek nog nooit gehoor het, en blykbaar nooit ooit sal hoor nie.

 

 

Snotterblok

en drens

en moegoe

gatjieponner

bitterboegoe

diesie-diesie

spuitpoep

fiela

akkelding

en poer

en ghiela

hippetip

en hors

en hoeka

kneukelpister

en pandoeka

dit is vloek

en dit is vleitaal

Soet

en sappige

kontreitaal

Wonnerlik

en annerlik

Sing en dans

in Afrikaans !

 

 

 

 

Laastens het ek ’n versie ingesluit uit my versamelbundel Mallemeuleman

 

 

 

 

Kry vir jou ’n woordeboek

as jy die dag na woorde soek

twee vir nou

en twee vir later

drie wat jou laat skree en skater;

 

  

Lapa lemma

Liefie loef

Poelepetater

Proos en poef

 

  

 

twee wat nes ‘n engelekoor is

drie wat aaklig- naar

en goor is

 

  

Mallemeule oleander

 

Gagga

pitsweer

heksverbrander

 

Kry vir jou ‘n woordeboek

         en dan kan jý ook kweel en kloek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bookmark and Share

2 Kommentare op “Philip de Vos. Kry vir jou ‘n woordeboek”

  1. Rene Bohnen :

    O, Philip, ons voel dieselfde! My versie:
    Walvisgrot

    ʼn woordeboek is soos ʼn walvislied,
    daar skuil korale in die klank van troglodiet

    luister hoe fluister die rotse by die see,
    ʼn woordeboek is soos ʼn walvislied

    wanneer slangsterre die sandbodems vee,
    deel wolke en die wintermaan jou mee

    ʼn woordeboek is soos ʼn walvislied,
    daar skuil korale in die klank van troglodiet

  2. Marlise :

    ‘n Heerlike blog Philip! En Rene se ewe oulike versie [Rene, ek dink jy moet ook vir ons blog?!]
    Dit laat my dink aan daardie wonderlike ritmiese vers van Antjie Krog wat ook die ‘woordeboek’ verken het… ek plaas dit hier vir dié wat dit nog nie gelees het nie:

    Abecedarium vir Afrika

    Aardvark Armadil Alikreukel Akkedis

    Buffel Bradysourus Bokmakierie Blaasopvis

    Cape Cobra Cactoblastis Camembert Codlingmot

    Damaralandse Dik-dik Diederik Duif Dikkop

    Eekhoring Engelvis Elsie Eland

    Feniks Fiskaal Flamink Fisant

    Gapermossel Giraffa Gaboenadder Gemsbok

    Hartebees Hiëna Hadida Hotnotsgod

    Ietermago Impala iMpevu Ibis

    Jakkals Janfrederik Jagluiperd Jellievis

    Klaasneus Kakelaar Kwena Korhaan

    Lelietrapper Leeu Lystrosaurus Likkewaan

    Muskeljaatkat Mahem Manatee Maraboe

    Nagmuis Nonaap Njala Ghnoe

    Ouvolk Oorbietjie Otterjasie Otterjou

    Pylstert Pietjoutjou Pofadder Pou

    Quagga Quil snuif op Engels aan die lot

    Ratel Roerdomp Rinkhals Rot

    Speg Selekant Songololo Saagvlerkswael

    Tiptol Tsetsevlieg Troupand Tarentaal

    Uil Ungulungu Unicorn (Kalahariduin sy huis)

    Vlakvark Vlindervis Vader-langbeen Volstruis

    Wildebees Waaierstert Wulk Wildehond

    Xhama laat in Xhosa spore op die grond

    Yellowtail Yellowfinch en Yslike Ystervark

    Zambesi-haai Zambenenje Zoeloelandse

    kruipmol met baard

    Ja alles van hier van huis en van haard

    Alles wat kruip volgens suidelike kaart

    Alles wat fladder, doodle of dool

    Wag reikhalsend op die koms

    van die Amazi-voël

    (Uit: Versindaba 2009, Protea Boekhuis, 2009)

  •