Johann Lodewyk Marais. Op Eugène N. Marais se spoor (7)

Die Ou raadsaal op Kerkplein Pretoria

Die Ou Raadsaal op Kerkplein in Pretoria

Pretoria het as ‘t ware om Kerkplein ontstaan, waar daar reeds voor 1854 ‘n markplein was. Die eerste strooidakkerk is in 1856 daar gebou. Na hierdie plein en die strooidakkerk het boere vir Nagmaal gekom en met hulle tente en waens uitgekamp. Lank daarna sou die plein nog as belangrike bymekaarkomplek dien en talle belangrike gebeure sou op of om die plein plaasvind: Die Vierkleur is die eerste keer hier gehys, pres. Paul Kruger het die eerste keer in 1883 en drie keer daarna die eed as president hier afgelê, dit was die toneel van pres. Kruger se begrafnis op 16 Desember 1904, Uniewording is op 31 Mei 1910 hier geproklameer, adv. C.R. Swart is op 31 Mei 1961 hier as die Republiek van Suid-Afrika se eerste staatspresident ingehuldig, pres. Nelson Mandela en ander is in 1964 tydens die Rivonia-verhoor in die Paleis van Justisie tronkstraf opgelê en die digter Breyten Breytenbach is twee keer daar verhoor en die eerste keer tot nege jaar gevangenisstraf gevonnis.

Tans is daar nog heelwat van die geboue te sien wat reeds in Eugène N. Marais se tyd opgerig is. Die Ou Raadzaal, waar Marais as verslaggewer vir Land en Volk in die persbank gesit en dikwels met pres. Kruger gebots het, is reeds teen 1890 voltooi en is steeds ‘n indrukwekkende gebou. Volgens Hannes Meiring (in Pretoria 125, 1980) sou hierdie gebou, wat deur Sytse Wopkes Wierda in die vroeё Renaissance- of Italiaanse styl ontwerp is, in enige ander stad van die wêreld ‘n indrukwekkende parlementsgebou kon wees. Voorts is daar aan die oostekant van Kerkplein die Tudor Chambers wat in neo-Gotiese styl gebou is en uit 1904 dateer. Nog geboue wat Marais sou geken het, is die Paleis van Justisie wat tussen 1888 en 1910 opgerig is, die Standard Bank-gebou wat in die vroeё 1930’s opgerig is, die Law Chambers, die ou Hoofposkantoor, die Nederlandse Bank- en Muntgebou en die Café Riche. Die Café Riche word tans graag deur toeriste besoek en bied gereeld diepsinnige besprekings aan. Terloops, die standbeeld van Paul Kruger is in 1913 in Prinsepark opgerig, in 1925 na die stasie verskuif en eers in 1954 op Kerkplein gevestig.

Marais sou Kerkplein baie goed geken het. As pas gekwalifiseerde regsgeleerde het hy hom in 1902, kort ná die Anglo-Boereoorlog, as advolaat in ‘n gehuurde kantoor in die ou Nederlandse Bank-gebou op Kerkplein gevestig. In later jare sou Marais meermale oor Kerkplein stap om by die Peacock-apteek net anderkant die Café Riche sy morfien te koop; ‘n mens het jare later nog die inskrywings in die register kon sien. Die apteek het, soos talle apteke in die middestad van Pretoria, enkele jare gelede gesluit en tans het ‘n Indiёr-geneesheer sy spreekkamer daar.

 

Bookmark and Share

Comments are closed.

  •