René Bohnen. ʼn Gehekelde kruispad

Vandag net  ʼn kort blog oor iets wat ek gister gesien het – en ek weet nie wat dit beteken nie.

 My kopie van Adonis se “Selected poems” het Vrydag in die pos gearriveer. Suiwer vreugde (dankie vir daardie blog van jou, Louis). Saterdagaand kry ek kans om rond en bont daarin te lees, net eers vir die proe, voordat ek die bundel chronologies sal lees.

Sondag, 29 September, gaan ek na die FNB Art Fair in Sandton. Daar was taamlik baie mense, veral waar die nuutste kontroversiële skildery van Ayanda Mabulu hang. Dit is mos eers verwyder,as synde moontlike steen des aanstoots vir ʼn staatsdepartement. Toe haal die kernkunstenaar van die fees, David Goldblatt, sy werke van die mure af in protes. Teen die tyd dat ek daar kom, is die Mabulu skildery én die Goldblatt werke terug op hulle plek – en almal neem foto’s van die Mabulu werk. Een ma verduidelik lank vir haar agtjarige dogtertjie wat in die skildery aangaan – ʼn riem onder die hart, dink ek, want hoe jonger ons teen belaglike sensuur kan redeneer, hoe beter.

Doelloos drentel ons van uitstalling na uitstalling; planloos, sommer soos die lus ons lei. Boekies en pamflette word orals uitgedeel, vorige uitgawes van heerlike kunstydskrifte is te koop teen R20 per eksemplaar. Later by die huis sal ek al die kunstenaarsverklarings en verduidelikings gaan lees.

Willem Boshoff se gedetailleerde werk vang die oog, ek hou van die klein kubusse met letters en kolletjies.

Willem Boshoff (detail)

 En skielik staan die gedaante daar, soos ʼn verskynsel uit ʼn ander dimensie. Hy – is dit ʼn hy? – sê niks, reageer ook  nie op vrae nie. Sy hele lyf is bedek deur ʼn helderkleurige, gehekelde kleed. Iets wat vir my in my huidige Adonis- frame of mind oombliklik na ʼn burka lyk. Hy sien dat ek hom afneem en draai na my toe, wag dat ek die foto kry. Ek beduie “baie dankie”, wil hom gaan vra of die stelling wat hier gemaak word dallk die ene is wat ek in my kop formuleer. Maar soos blits verdwyn hy agter ‘n gordyn en toe ʼn deur in. Weg. Geluidloos, net weg. En vir die res van die middag het ek gekyk en gesoek, maar hy het nooit weer te voorskyn gekom nie. Ek kan ook niks te lese kry in enige van die pamflette by my nie.

Die burka wat my boei

Diep getref deur iets wat ek nie verstaan nie, het ek die hele nag gedink aan burka’s wat lyk soos tradisionele Afrikaanse gehekelde komberse van my ouma. En aan Josef se helder kleed, die prentjie wat ek my as kind daarvan verbeel het. Maar bowenal het ek gewonder en wonder ek nog steeds hoe woorde en beelde mekaar ontmoet op innerlike horisonne. Ek ken die Koran nie goed nie, maar ek weet daar staan : “The ink of the scholar is more sacred than the blood of the martyr”. En Adonis se gedig huiwer in die gemoed, soos ʼn stil skim in ʼn andersins malende kunssaal:

THE BEGINNINGS OF POETRY

 

The best thing one can be is a horizon

               And the others?              Some will think you are the call

                             others will think you are its echo.

The best thing one can be is an alibi

               for light and darkness

where the last words are your first.

And the others?                Some will see you as the foam of creation

                               others will think you the creator.

The best thing one can be is a target –

                             a crossroad

                              between silence and words.

(Adonis.  Selected poems 2010)

Bookmark and Share

8 Kommentare op “René Bohnen. ʼn Gehekelde kruispad”

  1. Marie Bredenkamp :

    Al wat ek op hierdie oomblik kan sê, is dat jy my ingetrek het in JOU belewenis, maar dat die horison ook op die oomblik vol “burkas” is …en dat “die ink van die geskrewe woord heilig is…”

  2. Lieze Stassen :

    Ek het nou sommer weer ‘n tweede keer kom lees om seker te maak ek het reg gelees … en reg gesien … die reenboog-burka figuur. Jy verwoord dit so vreeslik mooi hier Rene.

  3. René Bohnen :

    Dankie vir die kommentare, Marie en Lieze – Adonis se woorde en die reënboog-figuur was vir my so ‘n evokatiewe ontmoetingspunt van kuns dat ek nog lank daaroor sal nadink. Ek hou tog my oë oop vir moontlike inligting oor die “boodskap” (al dan nie) van die uitrusting En is Adonis se gedig nie lieflik nie?!

  4. Nicolette van der Walt :

    Ek het ook my kopie van Adonis se “Selected Poems” ontvang, Rene. Ek drink sy woorde en joune in. Meesterlik en mistiek…

  5. René Bohnen :

    Geniet Adonis, Nicolette!

  6. Maria :

    ‘n Baie mooi blog! ‘n Lieflike provokatiewe entr(el)acement (Derrida wat speel met Emmanuel Levinas se voor-letters en filosofie) van diskoerse (van die burka tot by “tradisionele Afrikaanse gehekelde komberse van my ouma”), spore van spore van iets wat nooit daar was nie, ‘n sekere absolute ander, ‘n smaak vir die geheim/”secret”/seperasie(van wit lig?)/sekresie – ‘n “skatkis vol splinterheerlikheid” (Stockentström)!

  7. René Bohnen :

    Dankie, Maria – jy verstaan die misterie van die verskynsel heeltemal reg! Dis veral die allure van die “absolute ander” wat momenteel die “ek” aktiveer, ja in daardie wonderlike Stockenstroom-beeld, wat so ‘n blywende indruk maak.

  8. René Bohnen :

    Aaaa, ‘n klein “clue” gekry: “Barend de Wet was the first artist to be censored at the JAF, when he knitted in the buff at the Blank Projects stand a number of years ago. Artlogic stopped his performance. Presumably in reference to that event and his protest against what had occurred with Mabulu, the artist floated through the fair underneath a garish striped knitted blanket-cum garment – a signature of his work. No one tried to lift it to see if De Wet was in fact concealed beneath and possibly naked, yet it was quietly subversive.” volgens ene corrigall se blogspot.

  •