Digstring: Toast Coetzer. geluk

Digstring

 

geluk   hier in die onvanpaste wêreld van verrookte stukke veld blom die ongewone liefdes as skaaphompe per kim   soms dwaal my gedagtes slaap ek agter stuur strompel boekaspaai bladloos oor die kaart   elke nuwe brug bly rif roep oor rivier waterbloed in karpkieu suurstofbobbelbed   maar snags in vreemde dorpe neon stasies petrolpense baddens stoom soos woorde om somer bid die reënval   rol die spoelklip van my gedagtes vonke in die lospad los tong my neus jou môre-oor rol die teesakkie lek-lek om   elke eendag reëndag hou die hoop gepoets mensbloed per kruiwavrag geluk geluk geluk     (c) Toast Coetzer (Die Burger, 31 Mei 2010)

Wanneer het jy dié gedig geskryf, Toast? Hoe het dit ontstaan?

2007, heel moontlik iewers in die wintermaande, kom ons sê Juliemaand. As ek reg onthou was ek besig om deur die binneland te reis, daar by Leeudoringstad, Wolmaransstad en Schweizer-Reneke rond. Wolmaransstad se hoofstraat het definitief “neon stasies petrolpense”.

Kon jy dié bepaalde gedig vinnig tot in sy finale vorm afrond, of het dit deur verskeie weergawes na sy finale vorm ontwikkel?

Ek dink dis redelik vinnig geskryf. Ek sal soms ‘n nota of drie maak as ‘n reël by my opkom soos ek bestuur (ek sal aftrek en gou in my boekie neerskryf) en dan later voor my rekenaar sit en die idee uitskryf tot sy logiese einde. Ek sal selde teruggaan na iets en verder daaraan torring.

Hoeveel van dié vers is aan jou “gegee” en hoeveel daarvan was die resultaat van wroeg en sweet?

Gegee, soos die strepe in Aquafresh.

In welke mate het die vers sy finale vorm bereik? Het jy byvoorbeeld die een of ander ordeningsbeginsel toegepas?

Nee, geen ordeningsbeginsel nie. Ek ken nie die “reëls” van digkuns nie. Ek probeer ‘n ritme in my kop volg, iets wat werk as jy dit hardop lees (omdat byna alles wat ek skryf eintlik bedoel is as materiaal vir my band, The Buckfever Underground).

Het jy die vers gedurende sy vormingsproses aan iemand gewys en of mee bespreek? Is daar iemand (of instansie) wat jy as klankbord gebruik terwyl jy aan ‘n vers werk?

Nee.

Hoe lank na die vers voltooi is, het jy dit laat publiseer? Waar het die betrokke vers die eerste keer verskyn?

Ek dink die onlangse publikasie daarvan in Die Burger was die eerste keer.

Kan jy ietsie sê oor die kwessie van “feit” en “fiksie” in dié vers?

Nie eintlik nie, deur te veel te sê verdwyn die onvatbare uit die woorde, nes die Reader’s Digest-boek wat die geheim agter die Aquafresh-strepe verklap het en daardeur jou verstomheid daaroor laat taan. Verduidelikings verdoof verbeeldings.

Kan jy kortliks sê waaroor die vers, volgens jou, handel?

Reis-indrukke en verlange.

Was daar dalk iets (boek/musiek/film/skildery) wat ‘n bepaalde invloed op die tot standkoming van dié betrokke vers gelei het?

Nee, net die wintertonele van daai geweste waardeur ek gery het.

Het jy ‘n bepaalde leser, of gehoor, in gedagte wanneer jy aan ‘n vers werk?

Nee, ek lê op die grond en gooi klippies in ‘n boorgat af. Wie weet wie woon daar onder?

In welke mate verskil hierdie vers van jou ander gedigte?

Ek dink dis redelik tipies.

Is daar iets in dié vers wat jy as tipies “Suid-Afrikaans” sal beskou?

Ja, ek dink die beelde is herkenbaar as Suid-Afrikaanse landskappe.

Kon jy dié vers tot ‘n bevredigende punt afhandel, of het jy dit maar ten einde laas versaak?

As mens baie krities daarna kyk – soos ek nou op ‘n manier deur hierdie vraag/antwoord-proses gedwing word – dan sien ek eintlik baie fout daarmee. Dis maar altyd so met iets wat jy jare gelede (of weke selfs) geskryf het. Ek sal dit seker “beter” kan maak, maar dis ook nie altyd nodig nie. As jy die elf beste sokkerspelers in die wêreld saam in een span sou sit, beteken dit nie noodwendig dat hulle vir Ghana gaan klop nie.

Was jy tevrede met die lesers se reaksie na die skryf (of publikasie) daarvan?

Ek het nog nie veel reaksie gekry nie, maar dit maak ook nie saak nie. Komplimente word waardeer, maar kritiek maak mens beter.

ʼn Laaste vraag, ter wille van die interessantheid: Kan jy nog die eerste vers wat jy ooit geskryf het, onthou? Indien wel, vertel ons ietsie daarvan?

Jeepers, nee.

 

Toast Coetzer is in 1977 in Cradock gebore, het in Somerset-Oos skoolgegaan, in Grahamstad studeer en woon nou in Kaapstad. Sy eerste gedigte is in Nuwe Stemme 2 gepubliseer (2001) en sedertdien ook in ander joernale en zines. Sy debuut-novelle, Naweek, het in 2009 by Tafelberg verskyn. Hy werk as joernalis by Weg en Go! reistydskrifte.

 

Erkenning: Die konsep van Digstring is ingegee deur Brian Brodeur se benadering op sy weblog

“How a poem happens“.