Ramsey Nasr, voor vier jaar benoemd tot Nederlands Dichter des Vaderlands, maakt in een bloemlezing van gedichten die hij in zijn functie tot dusver tweeënhalf jaar lang geschreven heeft, een tussenstand op aan de hand van een bloemlezing uit zijn werk..
Deze korte bespreking verscheen eerder al in De Standaard der Letteren.
Ramsey Nasr heeft een keuze gemaakt uit de gedichten die hij tweeënhalf jaar lang heeft geschreven als Dichter des Vaderlands. Hij brengt die onder in cycli waaraan hij telkens weer een link koppelt naar de actualiteit die hem heeft geïnspireerd. Hij heeft bovendien niet enkel poëzie opgenomen, maar ook twee polemieken, die eerder in diverse kranten zijn verschenen. In zijn voorwoord verdedigt hij de hybride vorm van zijn bundel vanuit zijn voorliefde voor de onzuiverheid. Nasr gedraagt zich in beide gedaantes, die van dichter en die van essayist, vaak als een meeslepend redenaar die niet kan verbergen dat hij van opleiding acteur is.
Een van zijn dominante thema’s is de vrijheid. Daar plaatst hij in een polemische tekst deze kanttekening bij: ‘In Nederland móet alles worden gezegd. Daarom heeft niets van wat wij zeggen nog waarde.’ Maar ook is het hem hier uiteraard te doen om zijn eigen en ons aller identiteit binnen de context van een multiculturele samenleving die veranderingen in de definitie van het woord vaderland teweegbrengt. Hij brengt verslag uit over een maatschappij die op alle mogelijke terreinen in crisis is en plaatst zijn samenlevingsmodel tegenover dat van Geert Wilders en premier Rutte.
Wat ons rest, dat is noch min noch meer de kunst, suggereert de dichter met gezonde behoudzucht. Het is datgene wat ons van de aap onderscheidt. Eigenlijk blijft hij geloven in de heilzaamheid van cultuur, des te meer nu hij die bedreigd acht. Elders formuleert hij het als volgt: ‘hier, in de open kuil van onze ziel / juist hier zou iets groots kunnen worden verricht / laat ons beginnen met een gedicht.’ Het valt niet weinig op dat Ramsey Nasr zijn gelegenheidsverzen naar hartenlust laat fonkelen. Ik kan mij goed voorstellen dat sommigen zullen vinden dat op zijn gedichten te veel galm zit. Zijn barokke beeldenstroom, zijn baldadige coloriet, zijn schaamteloos pathos vol o’s of andere geëxalteerde uitroepen zijn wel eens over the top. Het zijn kenmerken die hem met evenveel gemak ten goede als ten kwade kunnen worden geduid.
Op 4 mei 2010 besluit de Nederlander Yaël K. een daad te stellen. Hij wandelt naar de Dodenherdenking op de Dam, wacht tot het 20.00 uur is, en begint dan als een beest te brullen. In de paniek die ontstaat raken 63 mensen gewond. Het is de eerste grote verstoring in de 65-jarige geschiedenis van de Dodenherdenking
een mooie dag om stilte te verscheuren
een mooie dag om stilte te verscheuren
oud-strijders staan te beven aan de kant
de blikken op zwart-wit – en het gebeurt.
gewoon, omdat het kan. omdat één man.
het is de wet van nederland. bij ons
moet alles vroeg of laat een keer gebeuren
dus dan ook dit. elkeen zoekt naar het licht
als hamsters in een bak met open deuren.
ik heb vandaag mijn oorlogsland herdacht
en struikel voort in volle ongeremdheid
zozeer bevrijd dat ik een kind vertrap.
vlak voor mijn voeten valt een hoogbejaarde
in zijn soldatenpak. hij huilt. ik kijk.
waar alles mag is ieder vogelvrij.
Ramsey Nasr
_________________________________
RAMSEY NASR
Mijn nieuwe vaderland / Gedichten van crisis en angst; De Bezige Bij, 111 blz., 16,50 euro
AANTAL STERREN: ***