Luuk Gruwez. Een betoverende schatkist

Uitgeverij De Bezige Bij en het Stedelijk Museum Amsterdam hebben de handen in elkaar geslagen voor de publicatie van wat in het Nederlandse taalgebied vanuit grafisch standpunt bekeken allicht een van de mooiste edities van de afgelopen jaren is: het gaat hem om een doos van 27 op 33 cm met facsimili van zeven ‘cahiers’ die het jonge dubbeltalent Lucebert tussen 1949 en 1951 heeft gemaakt. Zij bevat tekeningen van zijn hand en in totaal ook zevenentwintig gedichten waarvan later hooguit al eens een variant is gepubliceerd. Deze cahiers zijn eenmalige versies (‘unica’) opgedragen aan vrienden en vriendinnen. Vooral aan Bert Schierbeek en diens echtgenote Frieda Koch. Lucebert leefde een tijd lang samen met het paar en had een zwak voor de vrouw des huizes: niet minder dan vijf van de zeven cahiers zijn haar opgedragen. Slechts twee keer staat naast haar naam ook die van haar echtgenoot. Verder is er een cahier ter gelegenheid van het huwelijk van Paula Eisenloeffel en Ferdinand Langen. En tot slot een voor Aldo van Eyck, de architect met wie Lucebert bevriend was. De dichter had liefde en vriendschap hoog in het vaandel. 

‘Unica’ bevat een toelichting waarin zich reproducties bevinden van tekeningen uit een achtste, helaas door koffievlekken bezoedeld cahier. Suzanna Héman schetst op verhelderende wijze de historische achtergrond van de unica. Piet Gerbrandy staat in voor een interpretatie ervan. Zijn aanpak verraadt een voorliefde voor academisch chic. Maar zijn exegese klinkt, naast behoorlijk pronkerig, vaak vergezocht en zij verhoogt de toegankelijkheid van de gedichten nauwelijks.  En daarover gaat het uiteraard: over die gedichten. Is wat hier is afgedrukt wel zoveel grafische pracht waard?

Lucebert is als plastisch kunstenaar omstreden. Daarentegen is zijn poëtische renommee nog steeds onaangetast. (Dat hij zichzelf destijds met enige ironische borsklopperij tot keizer van de Vijftigers heeft gekroond, is een actuele kanttekening waard: inmiddels zijn velen er namelijk achter dat niet hij maar Gerrit Kouwenaar de titel mag voeren van belangrijkste dichter van de Vijftigersbeweging.) Wat er ook van zij, deze betoverende schatkist bevat gedichten die vanwege hun gezwollenheid soms nogal gedateerd klinken. Niettemin is Unica ongetwijfeld een uitgave die geen enkele acoliet mag missen.

___________

LUCEBERT

Unica,

Zeven unieke cahiers in facsimile, toegelicht door Suzanna Héman en Piet Gerbrandy

Uitgeverij De Bezige Bij en Stedelijk Museum Amsterdam, 99,00 euro

AANTAL STERREN:

***