Die orde van die kosmos is duidelik sigbaar op vakansie-dae in die kombuis. Eier en spek vir ontbyt. ‘n Glas groot genoeg om die oop dele tussen die melkweg op te vul. Die herinnering aan ‘n onlangse studie van ‘n Harvard-departement, wat beweer dat ons nie eintlik behoort melk te drink nie, word saam met die melksnor weggevee op die agterkant van ‘n mou.
Vriende het ‘n groot pluksel vye gebring: ‘Ons het nog vyf keer soveel by die huis.’ Miskien moet dit ingelê word, maar ‘n boek in die bed voel meer soos ‘n roeping op ‘n vakansiedag.
gebottelde liefde
en ‘n ingelegte bed
‘n platgekniede kussing
en ‘n dekoratiewe gebed
Emosie speel ‘n groot rol in die maak van kos. Ek onthou ‘n fliek, Like Water For Chocolate, waar ‘n vrou se trane in die kospotte beland het. Die kos het die mense siek gemaak – hulle het op ‘n sekere vlak haar emosies geëet. Almal het ‘n voorafopgestelde idee van wat goeie en slegte kos is. Hoe beter die kos is, hoe langer hou dit jou maag vol. Party kosse kan ook langer gestoor word – vir die winter-maande. Ons yskas-geslag lê al minder kos in, gooi vrot kos weg en koop dinge wat ons vet maak en arm laat.
Kos het vermaaklikheids-waarde. Die voorbereiding, die maak en voorsit daarvan. TV-programme soos ‘Kokkedoor’ en ‘Kêrels wat kook’ is van die nuwe inkarnasies wat as beide sosiale eksperimente as kook-programme kan dien. (Miskien is dit hoekom ek daarvan gehou het.) Hierdie faset het nie ongesiens by Shakespeare verbygegaan nie:
Double, double, toil and trouble;
Fire burn, and cauldron bubble.
…
For a charm of powerful trouble,
Like a hell-broth boil and bubble.
Die geskiedenis is vol maaltye om aan te herkou. Jesus doop die brood saam met Judas in die sous as teken van verraad wat sal volg. Esau verkoop sy eersgeboortereg vir lensiesop.
Party mense eet sonder om te proe, proe sonder om te eet. Partymaal smaak die lekkerste kos sleg en opgestapelde borde kos kan die honger nie vul nie. Manna en kwartels was genoeg vir die vlugtelinge op hul suiwerings-tog. ‘n Stukkie droë brood opgedis met liefde vul meer as die maag.
Vir die mense aan die verskillende kante van ‘n sopkombuis-toonbank kry kos egter ‘n konkrete betekenis. Geen oppervlakkige simboliek, net verwerkte vleis en geblikte groente opgekook in water. Slegs brood en botter.
Botter en Brood
‘n skurwe stuk brood,
sag gesmeer met botter.
suiker in die piering
en die laaste druppel
in jou teelepel
‘n skurwe stuk aarde
waaroor die geel
son sy strale smeer
en die laaste druppel
nag oplek
gryp ek dan die skurwe dag
soos ‘n kind,
en hap ek na elke stuk
wat ek kan vind.
Die digters hier mag dalk belang stel in ‘n aanhaling uit Horace (?Horatius) in Pollan se boek: “No poems can please long or live that are written by water drinkers.”
Dit wat ek sover raak Google oor ‘Cooked’, lyk baie interessant. Sal dit op my wenslys sit. Miskien as ek dit lees, kry ek inspirasie om die gedig waarvan ek een vers hierbo neergepen het, te voltooi.
Herhinner my baie aan “Cooked” deur Michael Pollan, wat ek baie sterk kan aanbeveel.