Het Bestuurscollege van de Universiteit Gent heeft in zijn vergadering van eind juni beslist Breyten Breytenbach het institutionele eredoctoraat toe te kennen. Op voordracht van het Gentse Centrum voor de Studie van het Afrikaans en van Zuid-Afrika (Prof. Jacques van Keymeulen, Prof. Yves T’Sjoen en Dr. Annelies Verdoolaege) en na voorafgaandelijke goedkeuring door rector Anne de Paepe en vice-rector Freddy Mortier, zal de heer Breytenbach op woensdag 3 december 2014 de titel van doctor honoris causa van de Universiteit Gent worden uitgereikt. Naar aanleiding van de twintigste verjaardag van de eerste democratische verkiezingen in Zuid-Afrika en uit waardering voor het eigenzinnige kunstenaarschap en het sociaalkritische engagement van de heer Breytenbach is de eretitel toegewezen.
Breyten Breytenbach heeft inmiddels in een persoonlijke boodschap de eervolle uitnodiging aanvaard. Vooral de aandacht voor het Afrikaans en de Afrikaanstalige literatuur aan de Universiteit Gent alsook de appreciatie voor diens artistieke werk hebben hem ervan overtuigd de invitatie te aanvaarden. De Universiteit Gent is vereerd met de genereuze reactie van Breyten Breytenbach.
Na de officiële plechtigheid op 3 december 2014 volgt een tweedaags colloquium aan de UGent over het Afrikaans als een van de vele talen van Zuid-Afrika, de literatuur van het Afrikaans en de politieke en maatschappelijke toestand van Zuid-Afrika (4-5 december). Bij die gelegenheid presenteren eminente Zuid-Afrikaanse, Nederlandse en Vlaamse sprekers een lezing. De faculteit Letteren en Wijsbegeerte, de afdeling Internationalisering, FWO-Vlaanderen en de onderzoeksgroep initiëren en/of financieren het congres. Tal van buitenlandse experts, geassocieerd met de Gentse onderzoeksgroep, zullen aanwezig zijn. Ook de studenten die het opleidingsonderdeel Afrikaans: taal- en letterkunde volgen – elk jaar circa 50 – zullen het symposium bijwonen.
De bilaterale raamovereenkomst tussen de universiteiten van Stellenbosch en Gent voorziet niet alleen in docenten- en studentenmobiliteit. Sinds enkele jaren wordt het academische samenwerkingsverband uitgebreid met een onderzoekscomponent. Prof. Ronel Foster en Prof. Yves T’Sjoen redigeerden de afgelopen jaren twee wetenschappelijke boekpublicaties (Over grenzen/Oor grense en Toenadering), met auteurs verbonden aan universiteiten in Zuid-Afrika, Nederland, Polen en België, en momenteel werken zij voor de reeks Lage Landen Studies (Academia Press i.s.m. Internationale Vereniging voor Neerlandistiek) aan een nieuw boekdeel. Prof. Foster is geregeld voor onderzoek in Gent en Prof. T’Sjoen heeft sinds enkele jaren een aanstelling als buitengewoon hoogleraar (departement Afrikaans en Nederlands) aan de Universiteit van Stellenbosch. Samen treden zij op als promotores van PhD-onderzoek van Zuid-Afrikaanse doctorandi.
Vanaf 15 juli zijn twee studenten van de Universiteit Gent te gast in het departement. Bachelor Hannah Kruithof en Master Eveline Luwaert zullen respectievelijk vijf en vier maanden universitair onderwijs volgen en voorbereidingen treffen voor hun masterscriptie. Mevrouw Kruithof werkte voor de bachelorproef editiewetenschap aan een drukvergelijkend en ideologiekritisch onderzoek over de (Afrikaanse en Nederlandse) edities van Johannes van Melles canonieke roman Bart, de opstandeling/Bart Nel. Voor haar masterscriptie in de opleiding Taal- en letterkunde (UGent) zal mevr. Kruithof veldwerk verrichten in Stellenbosch. Mevrouw Luwaert werkte het afgelopen academiejaar aan een masterscriptie over de magisch-realistische dimensie van S.P. Benjamins proza. Aan de hand van theoretische inzichten over en een studie van het transnationale karakter van de magisch-realistische literatuur heeft zij Benjamins roman Die reuk van steenkool (1997) en de verhalenbundel Die lewe is ’n halwe roman (1999) aan een thematische analyse onderworpen. Mevr. Luwaert zal voor de masteropleiding Vergelijkende Moderne Letterkunde (UGent, academiejaar 2014-15) onderzoek verrichten naar de Vlaams-Nederlandse aanwezigheid in het bekende Zuid-Afrikaanse periodiek Standpunte. Hiervoor zal zij het JS Gericke-archief zal raadplegen.
Beide studenten genieten de steun van de Vlaamse overheid (studiebeurs).
De samenwerking tussen de universiteiten van Stellenbosch en Gent blijkt de afgelopen jaren dankzij de docenten- en studentenuitwisseling bijzonder productief. De toekenning van het eredoctoraat aan Breyten Breytenbach is niet alleen een blijk van waardering voor de antiapartheidsstrijd en voor het dubbelkunstenaarschap van de heer Breytenbach maar ook het resultaat van de uitgebreide samenwerking tussen Zuid-Afrikaanse en Vlaamse onderzoekers en studenten.
Yves T’Sjoen (Universiteit Gent)
Gent, 14 juli 2014
Ek stem saam met Joan: sit daai hoed op Breyten!
Jy het gelyk – maar met die teruggee erken jy tog dat die graad of prys simboliese waarde het, meen ek.
Die volledige dwarsheid is opgesluit in stilte.
My taktiek met goed of mense of instansies wat my werklik steur is … ignoreer.
Gent is wel tersaaklik. Sit daardie hoed op, doktor BB.
En wat nou as die instansie wat die “gebaar” maak heeltemal van aard en etos verander en die rede waarom mens so-iets aanvaar het – want mens word voor die tyd genader, wat niks minder as korrek is nie – nie meer geregverdig kan word nie? (Ek dink nie dit sal ooit die geval met Gent wees nie: hulle is darem al langer in die land en het oor die eeue die onafhanklikheid verwerf om nie voor die heersende populistiese wind te gaan lê nie… soos met UWK die geval was.)
Die skrywer het wel die voorreg om dwars of astrant of onnosel of afvallig en natuurlik irrelevant te wees. Mens moet seker maar leer om, by die lig van jou gebrekkige begrip en gehawende beginsels, elke saak op meriete te benader. En dan nog in die donker rond te tas. Miskien tog met die toetjie van ‘n kat wat geknyp kan word…
Wat die ‘simboliek’ aangaan: jong, dis soos ‘n landsvlag of ‘n volkslied – dommaakgoed!
Moenie jou eredoktorsgraad teruggee nie. Dis ‘n belangrike simboliese gebaar. ‘n Erkenning van die impak van jou werk.
Dis soos om ‘n prys te weier. Dit staan steeds teen of langs jou naam.
Hieroor het die skrywer ongelukkig geen beheer nie.
Gewis ‘n turksvy: hoe om eredoktorsgraad terug te gee, en aan wie!
Hoe die turksvy ookal steek, dit bly ‘n groot eer. Mag die eer jou vreugde bring, sodat jy dit graag sal wil hou. Baie geluk!
Geluk van my kant af ook, Breyten, so van die ander kant van die aardsturksvy af.
As ek dit reg het bly Barbarye maar die meeste mense se vaderland. Almal hou aan inpas.
Ons slaan ons oë op na die Lae Lande. Waar sal ons hulp vandaan kom?
(Wonder of daar ook turksvye is. En wat die Nederlandse woord daarvoor sou wees. Seker iets wat eindig op ‘-fruit’. Kan tog nie ‘n ‘stekelrige peer’ of ‘n ‘groffige vijg’ wees nie. Interessant dat die Frans ‘figue de Barbarie’ is. Maar nouja, Barbarië is ‘n groot wêreld…)
Tja, so doen ons die vastrap tussen wysheid en waansin. Turksvy in elke hand 🙂
Jaarliks sowat 50 studente van die vak Afrikaanse Taal – en Letterkunde
aan die Universiteit Gent – verbasend mooi. Ek wonder hoe hierdie
getal met Nederlandse en Suid-Afrikaanse universiteite vergelyk?
Dankie, Renée Bohnen, en dankie, Joan.
Hierdie ding van eredoktoorskap kan ‘n turksvy wees. (Ek haas my om te sê ek waardeer die gebaar van Gent se universiteit: volgens my verdiep dit ‘n belangstelling in Afrikaans, die literatuur, die Suid-Afrikaanse denkwêreld.) Jare gelede het ‘n soortgelyke eer my te beurt geval toe UWK my eweneens nader geklap het. Ek was verheug. Mog nou wel nie die land binne om aanwesig te wees nie – die visumaansoek is geweier – maar UWK was immers “the home of the left” met die grootste aktiewe Afrikaanse Departement in die land. Toe gaan wyle Jakes Gerwel heen en besluit die voertaal moet Engels wees, wyle Russel Botman was destyds voorbok op die studenteraad as ek reg onthou, en daarmee word Afrikaans se slagaar afgekap. Toegegee, dit was in die regstellingjare (wat nog nie voltooi is nie) toe Afrikaanse departementen die land oor uitgedun of uitgevee is. En UWK word die “home of the lefties, ‘n windlawaaierige polities korrekte plek. Anachronisties en a-histories. Verraad word gepleeg teenoor ‘n meesal Afrikaanssprekende bevolkingsgroep van armes, en veral van die platteland. (Dit nogal die groep wat die meerderheid binne die Afrikaanse spreekwêreld is.) Ek het al herhaaldelik probeer om die eregraad terug te gee. Maar hoe? En aan wie?
Wys jou net hoe maklik so ‘n ‘verbintenis’ ‘n bôggerop kan word.
Baie geluk Breyten.
Aaaah, baie geluk, Breyten!
Dankie, mense! Maar hoonou – hulle kan nog altyd tot wyser insigte kom. Ek bedoel, dit gebeur mos maar soms dat mens ‘n ligte mistykie maak, veral tussen hoghene geleerdes soos aan ‘n universiteit.
En dan, as die babatjie wel deur die venster gesmyt is, Leon, sal ek ‘n wit jas aantrek om my ook wat te verbeel. Alhoewel, soos die spreekwoord lui: “Al dra die hond ‘n wit jas / bly hy nog steeds ‘n bedenklike karkas.”
Veels geluk doktor Buiteblaf!
‘n Welverdiende eretitel. Hartlik geluk, Breyten.
Ek vind die foto’tjie vreeslik gepas – die denkende digter wat wonder wat om met hierdie akademiese eer te maak?! Moenie bekommer nie mnr BB, moenie “(die kloutjie by die oor)” probeer bring nie, sê net weer:
wag
menere, die wysheid hoewel nie ‘n lewegegewende plantjie nie
en beleef deur ‘n gebrekkige belewenis van die lewe dus bes moontlik
glad nie die wysheid nie
maar darem iets empiries
(…)
soos dit in Die Ongedanste Dans (2005:120) staan en waar mens laasgenoemde enige tyd op enige plek kan oopslaan en ‘n “blinde saad” (ibid., 228) belewenis kan optel. Groot geluk!
Veels geluk, Breyten!