Tomas Tranströmer: Vertaling uit Sweeds in Afrikaans. Vert. deur De Waal Venter
Under tryck
Den blå himlens motordån är starkt.
Vi är närvarande på en arbetsplats i darrning.
Onder druk
Die blou lug se motordreuning is oorverdowend.
Ons leef hier op ‘n sidderende werksvloer
waar die seediepte skielik kan verskyn –
skulpe en telefone ruis.
Skoonheid kan jy net haastig van die kant af sien.
Digte graan op die land, ‘n klomp kleure in ‘n goue stroom.
Die rustelose skadu’s in my kop soontoe gesleur.
Hulle wil in die graan inkruip en dit in goud verander.
Donkerte sak toe. Middernag gaan ek bed toe.
Die bootjie vaar weg van die grote.
Jy is alleen op die water.
Die samelewing se romp dryf al hoe verder weg.
© De Waal Venter
Baie dankie vir die uitleg, de Waal!
Hallo Marlise.
Tranströmer se gedigte beskryf meestal nie werklike, alledaagse situasies en gebeure nie. Maar sy beskrywings van voorwerpe, mense en landskappe is baie treffend. Hierdie beskrywings word gewoonlik metafore wat saam met ander, oënskynlik onverwante metafore, ingeweef word in ’n gedig om te sê wat die digter wil sê. Tranströmer word nie gesien as ’n surrealistiese digter nie, maar sy werk toon sterk surrealistiese trekke.
In hierdie gedig beskryf die digter sy persepsie en ervaring van die lewe in die algemeen. Die “werksvloer” is die daaglikse roetine, waar jy jou ook al bevind. Die boot- en skeepsbeelde word gebruik om die spreker in die gedig se gevoel van afsondering en skeiding van die breë gemeenskap te beskryf, asook “bewussynsoorgange” (slaap en wakker, werklikheid en droom).
Dit is net ’n paar raakpunte wat ek ophaal. ’n Deeglike analise van die gedig sal heelwat meer oplewer. Let op hoe sterk die ouditiewe elemente in die gedig voorkom: bv. “oorverdowende blou lug”. Tranströmer se ouditiewe persepsie was baie sterk ontwikkel. Hy was lief vir musiek en het self die klavier bespeel.
De Waal, dis mooi vertaal! Ek geniet sy gedigte baie. Ek wonder net watse werk is dit? Iewers op ‘n groter boot? Of is dit slegs ‘n metafoor vir alle werkendes wat met geraas moet worstel? Ons samelewings is beslis al kniediep romp en al in die water …vervreemd van die natuur.