Fanie Olivier

Fanie Olivier

Fanie Olivier is gebore in Pretoria, word groot in die Kaap & leer skryf in Durban. Hy studeer Regte en Afrikaans op Stellenbosch en waar hy lid is van D.J. Opperman se Letterkundige Laboratorium.

Verdere nagraadse studie volg in Utrecht, Nederland en hy promoveer op Potch. Hy doseer by die ou Universiteit van Natal en [eweneens] Durban-Westville, gee daarna onderwys op Graaff-Reinet en maak ’n draai by die ou Skiereilandse Technikon. Kunsredakteur by Rapport vir drie jaar, en dan weer dosent by die [nou nog bestaande] Universiteit van Venda. Praktiseer ook om den brode daar as advokaat. Hy werk vir amper twee jaar by Adam Mickiewicz-universiteit in Poznan, Pole en dan, die dood ter wille, weer as advokaat in Durban. Sedert einde 2007 terug by die nou nuwe Universiteit van KwaZulu-Natal, maar hy loop in Maart weer die Poolse paadjie terug. Hy tree af in Stilbaai.

Hy debuteer in 1971 met die bundel gom uit die sipres. publiseer naas die debuut ses ander bundels. Sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder Groot verseboek, Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte, Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte, Digters en digkuns, Die dye trek die dye aan, Kraaines, Miskien sal ek die wingerd prys, Verse vir Opperman, en Nuwe verset. Hy stel verskeie versamelbundels saam. Dit sluit in Goudaar (1986) ter herdenking van Johannesburg se eeufees, Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte en As die son kom oogknip .

Hy vertaal in 2009 JM Coetzee se Disgrace.

 

wonder

 

dis seer

so ‘n somerdag op graaff-reinet

as ek die strate deur en weer

stilhou voor die huis agter die luike

met bougainvilleas in potte op die stoep.

verby die drumpel weet ek hoe dit lyk:

onthou ek die trappie waar was ons bed

die lang tuin met ‘n prieel en struike

hoor ek hoe jy van iewers roep

dat ek moet inkom om te eet.

ek het net daar gesit toe jy my hare stryk

en vra wat is verkeerd. hoe bot

hoe dom hoe gruwelik was ek:

‘n droogtesomer waarin alles vrek.

behalwe dat die prieel se wortels tot

diep onderkant die huis se fondament

en ver anderkant die erf se grense strek.

eet jy nog saans alleen of het jy

daar bolands heeltemal van my vergeet?

is iets hiervan tog nog bekend?

miskien

sal jy my kan vergewe dat ek lol

as jy die druiwe swaar en swart sien

hang, dalk inklim en soontoe uitry

om te kyk hoe lê die uitgedorde dam

van toe nou tot aan die wal se bokant vol.

——————————————

ek het gaan loop

om van my te vergeet en van ons te onthou

en hierdie dinge opgetel:

die maand sterf aan sy blare

terwyl die winter in sy bessies gloei

en lukwarte beginne swel

o liefste, my hart is ryp aan hoop

my neus roosvol van jou ver hare

(was hier ‘n station sou ek ‘n ruiker koop!

‘‘n tuin sou ek een steel ‘n veiling

‘n hele houer vol) nou

word dit lig die dag by jou berge aan die bloei

en wat ek opgetel het sit ek neer

op hierdie vel en in ‘n bruin koevert

jy weet dit nie – jy kan my immers nie vertrou –

maar ek voel hoe die dinge weer

van nuuts af vorm kry na jou toe groei

soms weifel ek word ek oor vroeër droogtes bang

–  dit moet jy my vergewe soos ‘n vrou  –

al het die soetreën daai seisoen besweer.

moet net nie twyfel nie: die bome vou

hul aan die herfstyd oop sodat die vrugte

later geel en wonderbaarlik aan die takke hang

——————————————

ek het gehoop dat hierdie nuwe jaar jou uit my weg sou strooi

maar met die roukeelkiewietskreeu begin die hart ontdooi

sodat ek in verdwaalde winterwolke weet hoe spoel

die eerste aande oor ons droogfontein vol rooi

——————————————

 

(sukkelboer)

ek hoor nog soms diepnag musiek

waarmee jou hande oor my hare gly

voel hoe iets opgroei in ‘n droom

onder jou vingers in die sagte klei

verken die landskap tot in die verskiet

soos dit met elke kwashaal vorm kry.

die oggend skuif die koel gordyn opsy:

weer was die uitvlug puur verniet,

wag nog ‘n afgeleefde dag op my:

die waterverf verstar tot bloekomboom

die stofdam daar was vroeër vlei

sonbesies neem eenvoudig oor by kriek.

wat is die oog van min, het jy

‘n slag, een keer, ver van hier, bely.

 

© fanie olivier. Uit: ou laaie  [ongepubliseerde verse]; Jan. 2011

 

*

 

eerste tree : bestek

geen valse vriend lê digterby nie:

amper  in afrikaans is “byna”, “na aan”,

“omtrent” [nie soos ek en jy nie];

die grens dus nog nie oorskry nie

maar in nederlands is dit gedaan:

“maar net”,  “nauwelijks” .  maar verby.

soos die koeël  deur die kerk

het dit geen keer nie.  laat sy merk

op alles wat daarna gebeur, hierna.

ek probeer om te verstaan:

is daar skade om te beperk?

wil ek jou van hieruit vra.

ʼn valse vriend durf ek nie wees nie.

om ons onthalwe, asseblief, moet jy

die woord in afrikaans nie lees nie

  1. noudat ek dit so gadeslaan

– stomversigtig oor die eerste tree –

sien ek in asseblief is twee

uitkomste ingewerk

 

*

 

staning bokant levubu

ek koers uiteindelik boontoe  los

die stad agter met sy hoop verdriet

–  onthou: tog het ons eenmaal goud gevind –

verby die loom herinnering van warmbad

– soet klokke, vriende in ‘n bos –

en laat jou op die kaart al verder

weg as ek die langpad soos ʼn vrypad

vat, uitbundig weer ʼn kind.

om my ruik die grond na afrika, so vars

waar jy woon is daar, ek weet,

ook berge soos hier waar ek nou

tussen vreemde tonge tentpenne slaan,

sprokkel vir ʼn staningsvuur en dis verniet

of ek jou afskud of van jou vergeet

al is die laaste ballasmandjie klaar gepars

– hier, ontdek ek, lê jou spore in die sand

as dogtertjie  hier waai die wind

jou hare teen my wang, groei jy stuk

vir soepel stuk uit deinings van die land

as ek ʼn ramkie had, sou ek hom sláán

—————————————–

ek moet onthou: so veel is afgemeet

by jou en ander is reeds ingebed

saam met jou huis wat tuin en fondamente het

ek maak my wys as ek so sluk

dis die stof wat in die stofpad staan

dis die somersweet

wat my oë laat traan

—————————————–

ek soek nog steeds besef ek nou

terwyl die winter uitslaan in die populiere

wat opstroom teen die berg se hang

in elke boom se fladdering na jou

verslae van die liefde kou

ek vergeefs die blare van ʼn vlier

om te vergeet op te hou verlang

raadpleeg die towenaars wat stil eenkant

woon en die met rusbanke

en geraamde dolosse van papier

weer en weer en met meer en meer

verslae van die liefde op versoek

sodat hulle pen in die hand

later kan rondblaai vir antwoorde

in een na die ander boek

dan grendel ek my dig as enigste verweer

êrens lê die hoëveld kaal trek vlae

reën die boland toe agter ‘n gordyn

miskien maak jy vir ander vuur

het jy lank reeds die koue pyn

besweer maar ek las nog met die seisoen se trae

gang aan my lappieskombers

soek van inkantasies die juiste woorde

pak nog aan my kaggel die verslae

van my liefde stomp vir stomp op rym

nog bly die dae klein die lang

nagte grypvoet aan die ruite

eendag weet ek breek somer buite

deur in bloeiselbome, in goëlgroen populiere

kom parstyd van die liefde bot in uitgestrekte boorde

 

© fanie olivier. Uit: ou laaie [ongepubliseerde gedigte]; Desember  2010

 

Bookmark and Share