Matthias Claudius. Vertaling uit Duits in Afrikaans. Vert. deur Robert Schall
|
Der Tod und das Mädchen
Das Mädchen Vorüber! Ach, vorüber! Geh wilder Knochenmann! Ich bin noch jung, geh lieber! Und rühre mich nicht an.
Der Tod Gib deine Hand, Du schön und zart Gebild! Bin Freund, und komme nicht, zu strafen. Sey gutes Muths! ich bin nicht wild, Sollst sanft in meinen Armen schlafen!
|
Die Dood en die Meisie
Die Meisie Verby! Verby! Gaan verder! Loop, kwaai gebeenteman! Ek is nog jonk, gaan eerder! En raak my tog nie aan.
Die Dood Gee my jou hand, gestalte teer en fraai! Ek kom as vriend, nie om te skaad. Hou goeie moed! Ek is nie kwaai, en jy gaan sag in my arms slaap!
|
Robert, ek dink dalk “boos” in die sin van “boosaardig” – “wild” (wanneer dit met die Dood verband hou) het tog iets vreesaanjaend in hom. Vir my het die Dtse, “wild” ook iets dierliks (wat vrees inboesem, soos vir ‘n wilde dier). Ja, “woes & wreed” is eintlik die regte vertaling!! “Kwaai” het (dink ek) meer die betekenis van “onvriendelik”, soos ‘n kwaai onderwyser … iets of iemand wat jou nie noodwendig leed sal aandoen nie. Maar die rym bepaal die woord (soos Daniel se gedig van gister aandui!) En “Kwaai” sluit perfek aan by die klank van jou vertaling.
Interessant die reël “geh lieber” en “geh, Lieber”. Albei is natuurlik binne konteks gepas: eersgenoemde (“geh lieber” = “gaan liewer”) is ‘n swakker stelling en ek kan glo dat die digter die 2e (dramatiese) frase (“geh, Lieber” = “gaan, liewe [man]) verkies, want daarin spreek die meisie die Dood direk en baie respekvol aan in die Imperativ (bevelsvorm), wat hier natuurlik ‘n hoflike versoek is. Waarom Dieskau die 1e moontlikheid kies … dalk omdat dit makliker sing as een frase en mens nie apart hoef te fraseer nie??
Dankie, Marlies! Ek vind dit interessant dat Fischer-Dieskau die derde reël blykbaar so sing soos dit hierbo staan, naamlik “geh lieber” (“gaan eerder”), nie “geh, Lieber” (“gaan, Beste” of “gaan, Liefste”) nie. Ten minste kan ek die komma nie hoor nie. By die eerste publikasie van die gedig in Claudius se tye was dit “geh lieber”, latere uitgawes “geh, Lieber”.
Jou kommentaar oor die vertaling van die Duitse “wild” laat my na die woordeboeke terugskarrel. Ek dink hier is veral die Duden (https://www.duden.de/rechtschreibung/wild) se betekenisse 5a “heftig, stürmisch; ungestüm, ungezügelt” en 5b “wütend, rasend, tobend; erregt” van toepassing. Dus is “kwaai” miskien nie so ʼn slegte keuse nie. ʼn Goeie Engelse vertaling is waarskynlik “fierce”; in Afrikaans dan “woes, wild, wreed” of “fel”? En dan ook “kwaai” soos dit van diere gesê word: ʼn kwaai leeu of ʼn kwaai bul. Nie “boos” nie, dink ek.
Robert, hierdie is een van my gunstelinggedigte en kundig vertaal. Ek sou graag die woord “wild” (“wilder Knochenmann” en”ich bin nicht wild”) met ‘n kragtiger woord as “kwaai” wou vertaal, iets soos “boos” miskien, hoewel ek besef dat dit klankmatige probleme (o.a. met die rym) sou oplewer.
Die onderstaande skakel lei na ‘n opname van Dietrich Fischer-Dieskau se weergawe van die Schubert-toonsetting van Claudius se gedig.
https://www.youtube.com/watch?v=UfcZyIVxMrE