Kleiner wonen
Na lectuur van het gedicht “Karoo-dorp: Someraand” van N.P. van Wyk Louw
Kruip nooit je huis uit om de wereld te zien. Doe je het toch,
besnuffel hem eerst schichtig als een hond. Vind je hem aardig,
verlies dan toch de hemel hoog daarboven niet uit het oog: hoe die
niet hemelser is dan deze boven je kleine dorp, je kleine kop,
je zuigende klei. Ja, overal dreigt op een sukkel van een dag
de val. Straks ligt daar, wreed en onoverwinnelijk, de herinnering.
En zo ligt daar de gevallene: koppig om wat komt, niet meer bereid
te verrijzen, hoe weids het uitzicht zeker ogenblik ook was
vanaf een duin waar hij in stralend licht heeft gestaan, kijkend en kijkend:
of uit diepten soms geen schip opdook, tegen verzanden bestand.
O, heb er dan vrede mee dat je steeds kleiner gaat wonen, dat je
krimpt terwijl je staat te staren. En dat je ziel alleen maar dekking
zoekt in de spatie tussen je te grote kleren en je verslensend vel,
waar je oudste verzen wonen. Kruip nooit je huis uit,
zelfs niet om te gluren, zelfs niet op bevel. Want iemand toch
moet achterblijven om afscheid te nemen van wie vertrekken zal.
© Luuk Gruwez, 2020
Van N.P. van Wyk Louw se “Karoo-dorp: Someraand” wat, blykens die subtitel by “Kleiner wonen”, Luuk Gruwez geïnspireer het tot bostaande gedig (soos ook die bydrae van Thomas Deacon wat vroeër in hierdie huldigingsreeks verskyn het), het ons nie ’n selfvoorleesopname nie. Op die klankgreep wat volg, is egter te hoor hoe Louw ’n ander vers van hom lees wat met sy grootwordwêreld te doen het: “Nog een maal wil ek”, die openingsgedig van sy 1954-bundel Nuwe verse.
Die opname is een van 30 wat verskyn op ’n laserskyf getiteld N.P. van Wyk Louw – gedigte. Geen inligting word op die CD-omslag of die CD verskaf aangaande ’n samesteller of uitgewer daarvan nie. Op die CD verskyn wel die volgende kode: K5F05F1085312. Waarskynlik is die album met voorlesings saamgestel uit klankopnames in die SAUK-argief.
Herinnering aan het pittoreske Louw-huis in het verafgelegen en verlaten Karoo-dorp Sutherland. Ik weet niet of Luuk ooit in het “kleine dorp” was. In de melancholieke sfeer van het gedicht weet hij het dorp van de jeugdjaren te vatten. “Straks ligt daar, wreed en onoverwinnelijk, de herinnering.” Ja, zo is het.
‘n Aangrypende gedig deur Luuk Gruwez. En Van Wyk Louw se wens, in bostaande voorlesing, om weer as kind die skemeraand in te kan luister, klink op ‘n manier terug in die weidse uitsig vanaf die Wes-Vlaamse duin, toentertyd, waaroor Gruwez skryf.