N.P. van Wyk Louw 50. Joan Hambidge

 

 

 

Ignatia bid om orde

 

Dat pyn bestaan is onnodig, Heer

vir wát moet lewe ’n pynboom word

met bitter vrugte van verdriet en afleer

in mý reaksie vol wrewel en ongeduld?

 

Vergeef my Heer: klontjies pyn

maak die lewe tans ondraaglik:

soveel maal gebid om klaarheid

in ’n soeke na dít wat tog sal rym

 

© Joan Hambidge (uit: Nomadiese sterre; onvoltooid)

 

 

 N.P. van Wyk Louw (1906 – 1970)

 

I

In ’n ander stad, op ’n ander kontinent

kon jy soveel dekades terug

met suiwerheid en presisie

’n hele digkuns herskryf.

In jou digterlike kladboek besin

oor die winterlandskap van die hart,

na verlange wat bly knaag: ’n wisent

of jakkals se onbedekte kap-kap …

“’n Ysbreker sou sneeu …”

Jy laat die beeld. Jy begin weer.

“Vir sneeu het Eskimo’s

een-en-twintig of meer woorde …”

Die hart van liefde het koud

geword: soos ’n yssplinter.

Ook dít skrap jy. Met fyn potloodskrif

in die kantlyn: die beelde nog te tam.

In ’n Amsterdamse kroeg stol

twee jenever-glase heimlik onthou.

 

II

Die volgende dag probeer jy weer. Die burgery

se geroesemoes steur jou: “Pils! Pils!”

Jy laat jou drankie soos ’n onbestelde

versreël wag. In jou kladboek staan:

“Die mens is ’n walg.” Net dit.

Boesman-tekeninge in ’n grot:

fyn, vlug – immer, immer op trek

soos ’n hart (sonder hawe). Skrap.

Hoe stel mens liefde voor?

Ons Liefde? Die liefde?

Altyd op trek soos ’n Boesman

iets gewigtigs aanstip teen ’n grot

se wand: wisent, eland, kameelperd.

Net sjamane mag boontoe praat

namens ander. Hul towerspreuke

vertel van oorwinning, dood, trek.

Klein hiërogliewe van verdriet.

Daardie dag, daardie dag toe jy, meisie in bruin,

my lewe verlaat: verlaat lewe my.

 

 

III

Dit was Mei-fees in Amsterdam, die eerste.

Lente toe jy (deur die gode gestuur) na my

gekom het. En winter was dit toe jy finaal

weg is. Daar was tekens, ja tekens.

Soos voetspore in die stil-stil sneeu.

’n Silwer herberg met drie vensters.

In my hand ’n klein liefdespand.

Onthou, onthou hoe jou mond trek, die lyne

om jou oë … Soek vergeefs ’n beeld

om die verdriet van weggaan te verbeeld:

“Jy’t weggegaan en jy bewoon

die silwer herberg van die hart

en buite voer daar iemand merels

teen die wind.” Onvoltooid.

My halwe kring soek nog vergeefs

na voltooidheid. Kortstondig was jy:

’n opslagsomer, my middernagson.

’n Himne, my ode aan die skoonheid …

Toe die iteratief-duratief van verdriet.

Toe jy kom na my, die ou-ou gek

was dit Mý-(laaste)fees in Amsterdam.

 

 

IV

’n Swart brief oor die verre oseaan

vol nuus van liefdesmoord en verraad

laat jou terugkeer na jou vaderland.

Vir ons pyn was daar geen passaat.

Die verlies van ’n jonger broer laat

jou terugkeer na jou moeder ontroosbaar.

Jy laat, helaas, ’n groter trooste-

loosheid agter: ’n onheilige digter

na sy heelheid soekend, soekend …

O vrou in bruin, ek groet jou

met die helderheid van ’n digter

omgeef van eensaamheid:

palindromies vir ewig deurdrenk.

 

V

∞ Altyd die ewigheidsteken,

’n inskripsie vir jou.

 

VI

En sy? Die geliefde vrou?

Sy verlaat die koue herberg

vir ’n soele oker landskap

Hier ’n nuwe taal geleer

– die lispelende s van Katalaans

nooit werklik bemeester –

buitelende seuns verwek,

’n man behaag, vertrou, bemin

en kortstondig voltooi: ’n ander kring.

 

VII

Haarself moes sy suiwer:

’n brandstapel maak,

prewelend bid:

“Eenmaal in ’n vuurgloed eenmaal …”

Dae lank gebloei oor hom

en ’n onbesonne verbintenis.

In swart drome helder gedroom

oor heelheid, vervulling, geluk.

Bedags na die yke op haar lyf gekyk:

die aflaat betaal ten duurste.

 

VIII

Maar die vuur van onthou

sou bly skroei soos ’n bergbrand,

met versreëls skilpaaie skarrelend

en in vele slapelose nagte

sou sy ongeposte briewe skryf –

adres ónbekend,

bestemming vaag –

aan hom: “Jy had nie gelyk

oor die intellek of God; ons

is nie net ’n gedagte of Idee.

Ons is Gees, soekend na Hom.”

Speurend na ’n rymwoord vir dúúr.

Die fyn membraan tussen hulle

kon selfs die dood nie skeur nie.

Sou hy kon voel hoe sy aan hom dink

en steeds met sy vrae worstel?

Twee paar oë wat één sou word.

 

IX

Ek, helaas, kan net by benadering skryf –

’n afleiding maak, wederregtelik inkyk

op hierdie Abélard en sy Heloïse –

’n liefde groter as woorde:

 

X

“Mens kan net eenmaal iets so volmaak

soos die ewigheid van ’n gedig ervaar,

net eenkeer liefde so onhoudbaar,

so volledig, so volmaak, so totaal,

in iets broos soos ’n roos vertaal.”

 

XI

Die digteres plaas haar pen neer

na hierdie psigiese keerweer.

’n Kaapse herfsdag gloei soos vuur.

 

© Joan Hambidge (uit: Lykdigte, Tafelberg, 2000; herdig: 2020)

 

Foto van die digter: Antonia Steyn

 

Bookmark and Share

Los kommentaar

 

*

  •