breyten breytenbach. die bewesynverdwyn

 

die bewesynverdwyn

(vir G, en vir Tony – met liefde)

 

die lewe is ‘n lang reis

al dieper die hart in

deur donker woude

waar selfs die lig oorgroei is

(verskoon hierdie metafoor

van ‘n ander wêreld se ervarings

wat nou die verwysing omsoom)

en soms roep jy na die ander

waarvan jy net vir ‘n oomblik

die skaduwee gewaar

vergly van stam tot stam – jy

en jy en jy en jy en jy

moet versigtig wees om nie ‘n vonk

te laat skiet en ‘n vuur ontvlam

wat alle lewe aan die hemel sal laat lek

totdat ook herinnering nog net ‘n vlek

in die geheue sal wees

en jy roep na die self –

en soms is daar die ritseling

van ‘n bosdier in die kreupelhout

wat ook soos jy van boom

tot boom beweeg al agter die gerug

van daardie stroom aan

waar die maan kom om naak te baai

 

daar is nooit dag nie

maar dae soos nagte besaai met sterre

die vonke van ou-ou vure

die wegwysterklippies verloor deur mededier reisigers

op pad in die niet

‘n altyd se lied gewuif in die toppe

 

totdat jy te moeg is om verder te soek

na die self wat in die bos verdwaal het

en kom tot waar geen verskil nog kan tel

of vertel hoef te word

tussen vind en nie vind nie

tussen die blyheid van die kind

en die blindsien van die swerwer se droomstroom

donker woude as grense na ander wêrelde

 

ons is elk-een ‘n sterwer

jy en jy en jy en jy

wat soos ekke deur die bos strompel

tot ‘n hier

en ‘n oopte

 

waar iemand (is dit jou uiteindelike vergestalting ?)

‘n gat gegrawe het met takke bedek

maar iets roer tog nog

eppur si muove

en daar is koergeluide

(is dit jou eindelik ten laaste versinde verslinding ?)

 

trek die takke en twyge opsy

versigtig om nie jou hande te sny nie

sodat jy af kan staar na wat jy vergeet het

 

en hart-oopskeur verbly deur die skielike

opvlieg van duiwe

ontvlug in ‘n duisternis vlerke

vry ! vry ! vry !

 

© breyten breytenbach, 2020

 

Bookmark and Share

5 Kommentare op “breyten breytenbach. die bewesynverdwyn”

  1. Message from Tony Ullyatt:

    Dear Breyten, what can I say? The day we met you in Wellington on 1 March this year was one of the most treasured days of her short life. The earlier poem you wrote for her on Versindaba had left her astonished that you – one of her most revered poets – would dedicate one of your poems to her. She would have been thrilled about this poem too

    Thank you.

  2. Breyten Breytenbach :

    Dear Tony – this is so difficult to convey. Because it is public and virtual and out there when one just wants to hold you quietly. But you know and would have seen here that everybody who has been in contact with Gisela and her poetry and her life knows that we have been privileged. She truly touched us deeply and she will live on to do so again and again. How much more so this loss and bereavement must be for you! It may sound strange, but I want to thank you for having cared for Gisela, for the two of you having been and continuing to be so intertwined. And I want to thank her, and thank you, for the privilege of having met you however briefly and akwardly. I sincerely hope to see you again.

    Time will pass. ‘Absence’which is ‘presence’ will become more clearly delineated and resonant – and I don’t want to indulge in some superficial or expected paradox when I say so. Allow me then to say here that we think of you with compassion beyond words.

    A friend – more, a mentor – whose work I appreciate profoundly (I think you know who I mean), wrote this morning: “For Tony’s undisturbed silence – may he know that we are
    here and expect nothing of him.

    “The long flight, lathered in sadness and beauty.

    “White veld here. And a blue sky.”

    Be well, brother. Let us be grateful for who she was. We will talk again.

    Breyten

  3. Yves T’Sjoen :

    TOT IEMAND MIJ WEER AAN MEKAAR NAAIT, MET HERFSTDRAAD, ENGELENHAAR
    Terwijl ik dit schrijf, koeren in het groene gebladerte jonge duiven. De wereld kan vol begrip zijn. Wat een ontroerend gedicht, Breyten. Ik heb Gisela nooit persoonlijk mogen ontmoeten. Wij wisselden korte berichten op FB. Ik trachtte vanuit het verre Gent een hart onder de riem te steken, een weldadige riem onder dat zacht kloppende hart. Woorden mochten niet baten, mogelijk heeft zij geglimlacht. Mijn deelneming bij het overlijden.
    Als hommage aan Gisela lees ik in de verzamelde gedichten van Hugo Claus. Nu pas valt mij op hoeveel duiven rondfladderen in het lyrisch universum. Zoals “(een duif)” in ‘Zijn nota’s bij ‘Genesis I, I’ (Heer Everzwijn). Ik citeer hier uit de reeks ‘Hecate spreekt’ in de bundel De wangebeden. Hecate (of Trivia), trouw aan Zeus en oppermachtig op aarde, in de hemel en het water. Beschermgodin van tovenaars, ik stel mij voor: ook van zij die met woorden werelden bouwen.

    XIII

    Zeggen dat ik het ooit tot vogel
    wou brengen! Zelfs met verlamde vleugels.

    Zeggen dat ik mezelf wou redden
    door versterving en leugens!

    Ik wou mij vrijwaren,
    ik wou mij verstrooien
    in mijn veilige lappenmand
    vol schelpen van vroeger,
    watten van gisteren,
    teennagels van vanmorgen,

    waar ik kon wachten tot iemand
    mij weer aan mekaar naait,
    met herfstdraad, engelenhaar.

    Ik ben verwend in mijn tent van pijn.
    Ik geloof dat ik glimlach.

    HUGO CLAUS

    Misschien kan Daniel, vertaler van Claus’ magnum opus Het verdriet van België, dit gedicht vertalen in het Afrikaans. Lieve Gisela, gazelle, het ga je goed bevrijd uit jouw tent van pijn.

  4. Nicolaas :

    Netjies geskryf. Ouvre van ou-ou vure

  5. Waldemar Gouws :

    Vertaling in Engels

    consciousness (to be a-tremble) vanishes
    (for G. and for Tony – with love)

    life is a long journey
    ever deeper into the heart
    through dark woods
    where even the light turns out overgrown
    (pardon this metaphor
    from experiences of another world
    now edging the reference)
    and sometimes you call out to the other
    of whom you only momentarily
    perceive the shadow
    slipping away from trunk to trunk – you
    and you and you and you and you
    should take care not to send
    a spark flashing and igniting a fire
    making all of life licking the heavens
    till remembrance too will be rendered
    into a stain in memory itself
    and you call out to the self –
    and sometimes the rustle is there
    of a bush-animal amid the undergrowth
    that in the same way as yourself moves along from tree
    to tree going after the rumour
    of that stream
    where the moon comes to bathe nakedly

    over there it’s never day
    but days are like nights strewn with stars
    the sparks of ancient fires
    the way-finding pebbles lost by fellow animal travellers
    en route in nothingness
    a song for all the way waving amongst the treetops

    until you are too tired to search much further
    for the self that lost its way in the wood
    and you arrive there where nothing that differs could still count

    or needs be recounted
    between finding and not finding
    between the gladness of the child
    and the blind-vision of the nomad’s dream-stream
    of dark woods as frontiers to other worlds

    all of us are mort-alls
    you and you and you and you
    stumbling along through the wood like so many ego’s
    up to a here
    and a clearing

    where someone (could it be your ultimate bodying forth?)
    had dug a hole covered with branches
    something however is still moving
    eppur si muove
    and sounds of cooing
    (is it finally the last versified devouring?)

    move the branches and twigs aside
    careful not to hurt your hands
    so that you can stare down at what you have forgotten

    your heart ripped open in delight by the sudden
    upwards winging away of doves

    flying from danger in a dark host of wings
    free! free! free!

Los kommentaar

 

*

  •