Thomas Tranströmer. Vertaling in Afrikaans

 

 

Väinämöinen

 

Sång

 

Tomas Tranströmer

 

Den vita skaran växte: måsar trutar

i dräkt av segelduk från döda skepp

men fläckad av förbjudna kusters rökar.

 

Lied

 

Die wit skare groei aan: seemeeue

geklee in die seildoek van dooie skepe

maar besoedel deur die rook van verbode kuste.

 

Skel gille rondom die afval van ’n skuit!

Dig op mekaar vorm hulle ’n vlagsein

wat sê: “Hier is buit”.

 

En die meeue stuur oor die watervlaktes

met bloutes wat weggly in skuim.

Dwars oor trek ’n fosforpad son toe.

 

Maar in sy verlede het Väinämöinen gereis

oor die wye glinsterende see van vergane lig.

Hy ry. Die perd se hoewe bly droog.

 

En agter hom: die woud groen van sy sang.

Met ’n eik in sy duisendjarige sprong.

Die groot meul aangedryf deur voëlgesang.

 

En elke boom gevang in sy eie geruis.

Met groot dennekeëls glimmend in die maanlig

terwyl die den ver buite verlig raak soos ’n vuurtoring.

 

Dan staan die Ander op met sy towerspreuk

en vlieg die pyl met oopgesperde oë

die lente in soos ’n voëlvlug.

 

In ’n dooie sekonde waarin die perd skielik verstyf

en begin galop oor die waterlyn soos

’n blou wolk onder weerlig se voelhoring.

 

En Väinämöinen stort swaar in die see

(’n brandseil oor windstreke gespan).

Paniek onder die meeue oor die val!

 

Net soos iemand wat sonder angs

betowerd staan in sy lewensgetroue skildery

neerbuigend met elf koringgerwe.

 

Die vertroude alpepiek neurie in die ruimte

drie duisend meter hoog seil die wolke

agter mekaar. Die enorme baskhaai swenk

 

geluidloos skaterend onder die seewater.

(Dood en hergeboorte soos die golf naderkom.)

En die wind ry vredig op sy fiets deur die struike.

 

 

Dan dreun donderweer dof op die horison

(soos ’n stormende buffeltrop in hulle stofwolk).

In die boom word ’n skadu-vuis gebal

 

en nou stort hy neer wat daar betowerd staan

in die middel van sy verrukte beeld waar die aandhemel

gloei agter die wildevarkmasker van die wolke.

 

Sy dubbelganger het afgunstig geword

en maak in die geheim ’n afspraak met sy vrou.

En die skadu trek saam en word ’n vloedgolf.

 

’n Donker vloedgolf waarop meeue ry.

En die branding skuim in die hawehart,

dood en hergeboorte soos die golf naderkom.

 

Die wit skare groei aan: seemeeue

geklee in die seildoek van dooie skepe

maar besoedel deur die rook van verbode kuste.

 

Haringmeeu: ’n harpoen met ’n fluweelrug.

Nader gesien ’n romp onder sneeu

met verborge polsslag in flikkerende maatslag.

 

Sy vliegsenuwees in balans. Hy sweef.

Hy droom voetloos, hangende in die wind

sy jagtersdroom met die skerp skoot van die snawel.

 

Hy sak gulsig af na die watervlak

en draai soos ’n kous om die prooi

met ’n paar plukke. En styg weer op soos ’n gees.

 

(Vernuwing is die samehang van kragte

raaiselagtiger as die paling se omswerwinge.

Onsigbare boom vol bloeisels. Net so.

 

’n grys seeleeu in sy onderwaterslaap

styg op na die oppervlak, haal asem

en duik – nog steeds slapend – terug na die bodem

 

so het die Sluimeraar in my hom heimlik

verenig met dat en teruggekom

terwyl ek staan en kyk na iets anders.)

 

En die dieselenjin pols in die swerm

verby die donker inham, die voëlnes

waar honger blom met oopgesperde bek.

 

En met die aankoms van die donkerte hoor mens:

afgebroke stukkies musiek uit die orkesput

voor die orkes begin speel.

 

Maar op sy oersee dryf Väinämöinen

geskud in die ruwe handskoen van die uitgestrekte see

in die stilte van die spieëlwêreld waar die voëls

 

vergroot word. En uit die saaddop, ver

van die land, groeiende uit die see

uit ’n misbank, skiet hy boontoe:

 

’n geweldige boom met skubberig stam en en blare

heeltemal deursigtig, en daaragter

gly die die wit gevulde seile

 

van beswymde sonne voort. En daar styg die arend op.

 

(Uit Sweeds vertaal deur De Waal Venter, 21.05.26)

 

AANTEKENING:

Hierdie gedig van Tranströmer is geïnspireer deur die Finse epiese gedig, die “Kalevala”. Tranströmer het die volgende kommentaar gelewer aan die einde van sy gedig:

KOMMENTAR:

Det mystika inslaget kommer från Kalevalas sjätte sång.

(Die mistieke inslag kom uit die sesde Kalevalas lied).

Die Kalevala is ’n negentiende eeuse epiese gedig wat die navoser Elias Lönnrot saamgestel het uit Kareliaanse en Finse orale volkslegendes en mitologie. Dit vertel die verhaal van die Skepping van die Aarde. Dit beskryf die reise en stryd van verskeie volkere uit die verre verlede, asook die diefstal van die mitiese masjien, Sampo, wat veronderstel was om welvaart te kon skep.

Baie dele van die verhale bevat ’n karakter wat soek na lirieke (liedere en towerspreuke) om een of ander vaardigheid te bekom, soos om ’n boot te bou, of om met ysterware te werk. Die verhale bevat beskrywings van towerpraktyke en sang. Ander weer handel oor hartstog, romanse, ontvoering en verleiding. Die protagoniste in die verhale moet dikwels take verrig wat onredelik en feitlik onmoontlik is en wat hulle dikwels nie regkry nie – dit lei dan tot tragedie en vernedering.

Väinämöinen is ‘n halfgod, held en die sentrale karakter in die Finse folklore en die hoofkarakter in die nasionale epos Kalevala deur Elias Lönnrot. Väinämöinen word beskryf as ‘n ou en wyse man, en hy besit ‘n kragtige, magiese sangstem.

Bron: Wikipedia

Bookmark and Share

Comments are closed.