I
Behalwe vir die uitmuntende The Alexandria Quartet was Durrell ook ‘n digter, ‘n reisbeskrywer, skrywer van ‘n versdrama oor Sappho, ‘n satirikus oor die lewe van diplomate.
This unimportant morning
This unimportant morning
Something goes singing where
The capes turn over on their sides
And the warm Adriatic rides
Her blue and sun washing
At the edge of the world and its brilliant cliffs.
Day rings in the higher airs
Pure with cicadas, and slowing
Like a pulse to smoke from farms,
Extinguished in the exhausted earth,
Unclenching like a fist and going.
Trees fume, cool, pour – and overflowing
Unstretch the feathers of birds and shake
Carpets from windows, brush with dew
The up-and-doing: and young lovers now
Their little resurrections make.
And now lightly to kiss all whom sleep
Stitched up – and wake, my darling, wake.
The impatient Boatman has been waiting
Under the house, his long oars folded up
Like wings in waiting on the darkling lake.
*
Die geluide van die cicadas en voëls geplaas teen die Adriatiese see.
Die boatman is op Engels ook ‘n “rower” of “oarsman”. Dalk hier ook Charon wat jou oorroei op die Styx van lewe na dood?
Adriatiese see:
Adriatic Sea, arm of the Mediterranean Sea, lying between the Italian and Balkan peninsulas. The Strait of Otranto at its southeasterly limit links it with the Ionian Sea. It is about 500 miles (800 km) long with an average width of 100 miles, a maximum depth of 4,035 feet (1,324 metres), and an area of 50,590 sq mi (131,050 sq km). The Adriatic has been of great importance in the historical development of Mediterranean Europe and is of considerable scientific interest in itself. Modern study of the Adriatic has been carried out mainly under the auspices of several Italian and Balkan scientific institutes. https://www.britannica.com/place/Adriatic-Sea Besoek 8 Desember 2025
Hierdie gedig wanneer ‘n mens dit saamlees met Durrell se kwartet kry ‘n somber betekenis. Die Boatman (met ‘n hoofletter) aktiveer die dood wat hier gepersonifieer word.
In die vierdelige roman is die dood immer aanwesig. Daar is verwysings na die Tweede Wêreldoorlog én ‘n sterwende man wat roep na sy geliefde Clea.
In Justine lees ons van Pursewarden se selfdood, die briljante romanskrywer met psigiese geheime (waarskynlik bloedskande) en ‘n belangstelling in die filosofie. Sy “Four-card trick” is wat die roman struktureer, nes die vele toespelings op die tarot. Darley is verlief op Justine, maar Balthazar onthul dat Justine eintlik meer omgegee het vir Pursewarden as vir hom. Sy briewe word gelees deur die verteller en Clea, die skilder.
In Durrell se werk is daar telkens sprake van ‘n edge of the world: oorlog, ‘n kind wat wegraak, ongeleefde lewens, pynlike verhoudings …
II
Lawrence Durrell was ‘n uiters komplekse man. ‘n Sinikus en sy dogter Sappho Jane pleeg selfdood. Sy was die dogter wat hy gehad by Eve Cohen, ‘n uiters komplekse vrou.
Sappho was besig met ‘n drama oor Emily Brontë ten tyde van haar dood.
In haar briewe en dagboeke word ‘n donker, somber verhouding met haar ouers geskets. Haar moeder psigies onstabiel; die vader emosioneel afwesig.
Durrell sterf in 1990 en die letterkundige eksekuteur Barbara Robson het die dokumente beskikbaar gestel.
https://netvol.co.uk/sappho-durrell-tragic-life-of-a-forgotten-writer Besoek 8 Desember 2025
Kinders van beroemdes wat veg om ‘n eie stem, is oorbekend. Die onthullings rondom Alice Munro en haar dogter oor die vader se optrede; Peter Sellers se seun en sy argwaan oor die vader …
In Annie Hall (1977) die split scene: die twee karakters (vertolk deur Woody Allen en Diane Keaton) beleef ons tegelykertyd by hul onderskeie shrinks en elkeen het ‘n ander perspektief, ‘n ander interpretasie van dieselfde verhouding.
III
En dit is wat Durrell se vier romans so boeiend maak. Dieselfde storie, dieselfde mense telkens vanuit ‘n ander perspektief. ‘n Kaleidoskoop en wanneer ‘n mens Durrell se biografiese besonderhede lees, is dit eweneens uncanny hoe van dieselfde kwessies ook in sy lewe te siene is.
It spills over the frame, aldus Slavoj Žižek in sy boeiende studie oor films.
Ons lees elke keer ‘n teks anders, omdat ons ook verander (het).
Joan Hambidge
Kaapstad
9 Desember 2025
Bronne:
Žižek, Slavoj. 2006. The Pervert’s Guide to the Cinema.