Posts Tagged ‘Octavio Paz vertaling in Afrikaans’

Octavio Paz. Vertaling/naskrywing in Afrikaans

Sunday, January 3rd, 2021

 

Octavio Paz. Vertaling van Spaans in Afrikaans. Vert. deur De Waal Venter.

 

Nota van vertaler:

“Die geskrewe woord” is ‘n gedig van Octavio Paz wat ek vertaal het uit Spaans. Dit is opgeneem in “Dias habiles” 1958 -1961.

 

“Geskrewe mens” is ‘n “Míwisi” gedig.

 

Ek het al geskryf oor ‘n metode wat ek as vertaler aanwend om die bronteks beter te verstaan: ek skryf ‘n gedig in die styl van die ander digter om so goed as moontlik te probeer agterkom hoe sy kop werk, hoe hy sinswendinge en al die apparaat van die poësie hanteer. Hierdie soort gedig noem ek “Míwisi” wat naastenby iets beteken soos “naboots” of “naskryf”. Dit is ‘n Griekse woord wat hier nuttig te pas kom.

 

In “Geskrewe mens” leef ek my dus in by die skryfmetode en dinkwêreld van Octavio Paz.

 

La palabra escrita.   p 60

 

Ya escrita la primera

palabra (nunca la pensada

sino la otra – ésta

que no la dice, que la contradice,

que sin decirla está diciéndola)

 

Die geskrewe woord

 

Reeds geskryf, die eerste

woord (nie die een waaraan gedink is nie

maar die ander – dit

wat dit nie sê nie, wat dit teenspreek,

wat dit sê sonder om dit te sê)

reeds geskryf, die eerste

woord (een, twee, drie –

daar bo is die son, jou gesig

in die middel van die poel,

vasgevang soos ’n verblufte son)

reeds geskryf, die eerste

woord (vier, vyf –

die klippie het nie ophou val nie,

kyk na jou gesig terwyl dit val, bereken

die vertikale mate van die val)

reeds geskryf, die eerste

woord (daar is ’n ander, onder,

nie die een wat val nie,

die een wat die gesig, son en tyd

stand hou bokant die afgrond: die woord

voor die val en die berekening)

reeds geskryf die eerste

woord (twee, drie, vier –

jy sal jou gesig sien verbrokkel,

jy sal die son sien versplinter,

jy sal die klip sien in gebroke water,

jy sal dieselfde gesig sien, dieselfde son,

vasgevang bokant dieselfde water)

reeds geskryf die eerste

woord (gaan voort

daar is geen meer woorde

as dié van berekening)

 

2020.12.26

 

***

 

Hombre escrito

 

Ocatvio Paz*

 

El sol corta

en el cuerpo de Gilgamesh

 

 

Geskrewe mens

 

Son steek af

op Gilgamesh se lyf,

glans op sy bruin vel, (koper en brons

skyn

uit die nat klei van die besige tablette) –

makers van skerppuntige

skrif buig oor die klei,

hy, jagter, die heerser oor wilde natuur

bring

die dooie leeu

oor sy skouers na die dansende paleis;

vroue sing –

 

sy nageslagte sprei oor die aarde,

hulle bou (groot beskawings

wat vergaan)

en bou

weer nuwes, tot nou waar ons is,

ons weet waar ons is.

Die vraag is of ons weet

waar ons weet ons is.

 

2021.01.02

 

 

* Míwisi

 

 

Octavio Paz. Vertaling in Afrikaans

Saturday, November 14th, 2020

 

Versindaba prys vir vertaalde gedigte (1)

 

Octavio Paz. Vertaling van Spaans in Afrikaans. Vert. deur De Waal Venter.

 

Heilige wurgvy

 

Die wind,

vrugtediewe

(ape, voëls, vlermuise)

strooi sade

uit die takke van ’n groot boom.

Groen en singend,

die enorme oorvloeiende beker

waar die sonne drink

dit is ’n luggevulde binneruimte.

Die sade

ontkiem,

plant vestig hom

in die leegte,

spin sy duiseling

en daarin rys hy op, swaai en sprei uit.

Jare en jare val

in ’n reguit lyn.

Hulle val

is ’n watersprong

verys in die sprong: versteende tyd.

 

Hy tas vorentoe,

stuur groot wortels uit,

krullende ledemate,

ineengevleg

swart spuite,

dit slaan

pilare in,

grawe klam galerye uit

waar ’n eggo opvlam en verdwyn,

koper-vibrasie

wat oorgaan in die stilte

van ’n gekarboniseerde son, elke dag.

Arms, toue, ringe,

warboel

van maste en kabels, gestrande seilskip.

 

Hulle klim,

kronkelende wortels

uitspreiend.

Dis ’n boskasie van hande.

Hulle soek nie die aarde nie: hulle soek ’n lyf,

weef saam in ’n omhelsing.

Die boom

is lewend ingekerker.

Sy stam

neem ’n honderd jaar om te verrot.

Sy kroon:

die kaal skedel, die gebreekte horings van ’n bok.

 

Onder ’n mantel van leeragtige blare,

’n golwing wat sing

van pienk tot oker tot groen,

opmekaar geknoop

twee duisend jaar,

kruip die wurgvy boontoe en verwurg homself.

 

 

Agtergrond

 

Octavio Paz was lief vir die Indiese kultuur en landskap en het Indië dikwels besoek. Hierdie gedig handel oor die pipal-boom wat in Indië deur baie mense as heilig beskou word. Die legende lui dat dit onder so ’n boom was dat die Boeddha tot sy groot insig gekom het.

 

Die boom is ’n tipe vy, Ficus religiosus, en is verwant aan wildevye in Suid-Afrika. Hier kom ook ’n hele paar spesies voor. Party van hulle het ook die groeiwyse van die boom soos in die gedig beskryf: sade wat voëls en ape bo in die boom los, ontkiem, skiet wortels af ondertoe en groei al hoe sterker tot hulle die boom waarop hulle groei “verwurg” en heeltemal doodmaak. – Vertaler

 

***

 

La Higuera religiosa

 Octavio Paz

 

 El viento,

            los ladrones de frutos

(monos, pájaros, murciélagos)

entre las ramas de un gran árbol

esparcen las semillas.

                        Verde y sonora,

la inmensa copa desbordante

donde beben los soles

es una entraña aéra.

            Las semillas

se abren,        

            la planta se afinca

en el vacío,

            hila su vértigo

y en él se erige y se mece y propaga.

Años y años cae

            en línea recta.

Su caída

            es el salto del agua

congelada en el salto: tiempo petrificado.

 

Anda a tientas,

            lanza largas raíces,

varas sinuosas,

            entrelazados

chorros negros,

            clava

pilares,

            cava húmedas galerías

donde el eco se enciende y apaga,

cobriza vibración

            resuelta en la quietud

de un sol carbonizado cada día.

Brazos, cuerdas, anillos,

            maraña

de mástiles y cables, encallado velero.

 

Trepan,

            se enroscan las raíces

errantes.

            Es una maleza de manos.

No buscan tierra: buscan un cuerpo,

tejen un abrazo.

            El árbol

es un emparedado vivo.

            Su tronco

tarda cien años en pudrirse.

            Su copa:

el cráneo mondo, las astas rotas del venado.

 

Bajo un manto de hojas coriáceas,

ondulación que canta

            del rosa al ocre al verde,

en sí misma anudada

            dos mil años,

la higuera se arrastra, se levanta, se estrangula.

 

Bronverwysing:

Weinberger, Eliot (Ed.) 1991. The Collected Poems of Octavio Paz.  A New Directions Book.