Onderhoude: Nuwe Stemme 5 digters (3)

 

ONDERHOUDE (Nuwe Stemme 5):   Hilda Smits,  Gerrie Terblanche, Gisela Ullyatt, Carina van der Walt, Hendrik van Niekerk en Fanie Viljoen

deur Louis Esterhuizen

 

Hilda Smits

Hilda Smits

Ek is in Potchefstroom gebore, en het vroeg reeds geleer dat agt mense na heelwat moeite in een rooi Anglia kan pas. Later jare het my pa darem ʼn kombi aangeskaf, en kon ons dorpies die grootte van albasters agterlaat vir teer paaie en ʼn Ster-Kinekor. Na ʼn dekade van (onder andere) wortels pak in Londen bevind ek my deesdae in Nashville waar ek warm brakkies met mosterd verorber en die Meesters van sielkunde uit die hoek van  my mal oog bestudeer. Van my gedigte het in New Contrast en Vonkverse 2011 verskyn. In 2009 en 2011 het twee van my gedigte die Bloemfonteinse Skryfkompetisie gewen, en verskyn dit sodoende in Inkvars.

Ek skryf al van kleintyd af. My Ouma het my eerste rymende ramp van ʼn meesterstuk “Daar dans ʼn gans” geraam en met groot seremonie in haar kombuis opgehang toe ek nege was. My Ma het vir my ʼn notaboek met bruin papier oorgetrek waarop ons “Hilda se Versies” in groot letters geskryf het. Ek het uiters belangrik gevoel. En daar was die dag wat die plaaslike biblioteek ou Afrikaanse boeke afgeskryf het, en my Pa honderde juwele in die Anglia se kattebak aangery het met stories wat vir jare aan my tong gekleef het.   

Die opname van my gedigte in Nuwe Stemme 5 beteken vir my baie. Dit is wel jammer dat daar  so min geleenthede vir opkomende digters is om hulle tonge mee te skaaf.

Daar is belowende digters in Afrikaans, so die situasie moet belowend wees. Vir iemand wat al ʼn wyle in Engelssprekende lande bly, in Engels praat en werk en studeer, is daar iets aan die taal self wat my elke keer so onverwags soos ʼn baksteen tref as ek ʼn goeie gedig lees, sodat ek al my sintuie soos diere wil inspan om beter te kan luister. Ek het juis onlangs my tande in Gilbert Gibson se nuwe digbundel op die stoep hier in Nashville ingesink, en ʼn mens kan nie anders as om optimisties te voel by die lees van sulke gedigte nie. 

Ek was vir jare onder die wanindruk dat die “volmaakte gedig” bestaan soos die perfekte opstootbra of  mees effektiewe babelas kuur, maar moes na vele worsteling met al die bogenoemde dinge tot die konklusie kom dat daar nie so iets bestaan nie. Dit was ʼn verligting.  ʼn Gedig waarvan ek baie hou is deur Aracelis Girmay vir haar broer geskryf:

 

Kingdom Animalia

 

“When I get the call about my brother,

I’m on a stopped train leaving town

& the news packs into me—freight—

though it’s him on the other end

now, saying finefine—

 

Forfeit my eyes, I want to turn away

from the hair on the floor of his house

& how it got there Monday,

but my one heart falls

like a sad, fat persimmon

dropped by the hand of the Turczyn’s old tree.

 

I want to sleep. I do not want to sleep. See,

 

one day, not today, not now, we will be gone

from this earth where we know the gladiolas.

My brother, this noise,

some love [you] I loved

with all my brain, & breath,

will be gone; I’ve been told, today, to consider this

as I ride the long tracks out & dream so good

 

I see a plant in the window of the house

my brother shares with his love, their shoes. & there

he is, asleep in bed

with this same woman whose long skin

covers all of her bones, in a city called Oakland,

& their dreams hang above them

a little like a chandelier, & their teeth

flash in the night, oh, body.

 

Oh, body, be held now by whom you love.

Whole years will be spent, underneath these impossible stars,

when dirt’s the only animal who will sleep with you

& touch you with

its mouth”

 

***

 

Gerrie Terblanche

Gerrie Terblanche

Ek het op Somerset-Wes in die mooiste Kaap groot geword en na skool aan die Universiteit van Stellenbosch gaan studeer. Daar het ek die grade BA en BA Hons. (Politieke Wetenskap) behaal en later op deeltydse basis ook my MA (Afrika-politiek) verwerf. Ek het vir die periode van 10 jaar in Pretoria gewoon en vir die staat gewerk, maar het in 2002 bedank om terug te keer Kaap toe. Ek het verder studeer aan die Universiteit van Stellenbosch se Besigheidskool en het verskeie kursusse by die Kaapse Wyn-akademie voltooi. Tot en met 2006 was ek in die wyn-en-gasvryheidsbedryf werksaam. Gedurende 2007 het ek Suid-Korea toe vertrek, waar ek sedertdien Engelse onderrig gee.

Ek was van jongs af baie lief vir skryf en lees – ʼn liefde wat vanaf my Ma se kant van die familie oorgedra is. Ek het van my latere skooldae af reeds verse en stories geskryf as tydverdryf. Gedurende my verblyf in Pretoria, was ek betrokke by die Woordgilde van Jopie Koen (nou by Pierneefteater) en dit was dan ook die tyd wat my digkuns ontwikkel en meer gefokus geraak het. Ek het egter (soos vele digters) nooit gedigte vir publikasie voorgelê nie, aangesien dit vir my ʼn baie private hoedanigheid was. Onder aanmoediging van ʼn vriendin, het ek my gedigte gestuur vir Nuwe Stemme 5 en ek was aangenaam verras toe my gedigte gekies is.

Ek is ʼn aktiewe blogger wat reeds vir 5 jaar onder die naam Boer in Ballingskap skryf en het aan die einde van 2009 my eerste roman, die Sommelier deur Rosslyn-Pers gepubliseer. Ek werk tans aan ʼn volgende roman.

Soos genoem, glo ek dat my passie vir woorde oorgedra is vanaf my moeder se kant van die familie. My oupa, JH Malan, was ʼn geskiedskrywer/joernalis en betrokke by die ontstaan van Die Volksblad koerant. Ek het groot geword in ʼn huis waar lees en skryf aangemoedig is en ʼn hoe premie geplaas is op literatuur en die werk met woorde. Ek kan nie anders as om te bely nie dat ek van jong dae af ontvlugting en salwing gevind het in beide die lees en skryf van woorde. Skryf – hoewel heel dikwels ʼn morsige worsteling – is en bly steeds vir my die natuurlikste en maklikste manier om beide die oorweldigende kompleksiteit en verstommende eenvoud van die lewe te orden. Sonder hierdie onophoudelike worsteling met woorde, kan ek myself kwalik ʼn lewe voorstel.

My gedigte in Nuwe Stemme 5 is inderdaad die eerste amptelike publikasie van my poësie. Ek is natuurlik baie opgewonde dat my gedigte gekies is vir die publikasie en trots daarop. Ek glo dis ook ʼn belangrike en rigtinggewende gebeurtenis in my skrywersloopbaan. Terselfdertyd is ek diep bewus van die feit dat daar baie ander digters is (sommige wat ek persoonlik ken) wat nog nooit gepubliseer het nie, wat net soveel (of selfs meer) talent as ek het. Uit letterlik honderde, het ek ʼn paar gedigte vir Nuwe Stemme 5 gekies, ingestuur en dit het vir my gebeur. Daarvoor is ek dankbaar.

As skrywer, kan ek nie anders nie as om opgewonde te wees oor die stand van die Afrikaanse digkuns. Wanneer ek net kyk na die kwaliteit en diversiteit van woordkuns wat saam met myne in Nuwe Stemme 5 verskyn, is ek reeds opgewonde. Ek glo dat die Afrikaanse digkuns ʼn bloeitydperk beleef. In die verband kan mens maar net kyk na die aantal vars, nuwe digbundels wat die afgelope tyd die lig gesien het. Afrikaans bly steeds ʼn wonderlike kreatiewe taal om in te dig en die toekoms van die Afrikaanse digkuns lyk lewend en deurgaans vooruitstrewend. Om deel te wees van hierdie toekoms, is vir my ʼn voorreg.

As dit by die digkuns kom – soos ook met ander vorme van kuns – is subjektiewe waardeoordele ʼn mynveld. Die “volmaakte vers” bestaan bloot nie. Daar is in nabetragting slegs mense se eie, subjektiewe, gunsteling verse. Selfs as ek die vraag sou vra wie my gunsteling digter/s in Afrikaans is, sal ek moeilik met ʼn antwoord kan kom. Daar is net so ʼn verskeidenheid van kreatiwiteit, dat dit ʼn haas onmoontlike keuse is. As ek ʼn tweede keer moet antwoord, sal dit miskien ʼn ander vers wees, maar een van my gunstelinge is Sheila Cussons se Afskeidsvers aan NP van Wyk Louw

 

Dis twaalfuur nou, die wysers paar,

ek let, en noem jou, weet jy let –

dis of ek ongebore weer

jou wit-rooi duif hoor ritsel het.

Ek het jou voetstap nog gehoor

net om die draai, toe weg,

en met ons laggroet nog by my

geweet hoe word die straat

oneindig skemer tussen rug

en rug – oneindig leeg.

 

***

 

Gisela Ullyatt

Gisela Ullyat

Ek is ’n Bloemfonteiner van geboorte en het aan die UFS en Noord-Wes Universiteit studeer. Ek en my man, Tony, het in 2007 vir ses maande totaal van ons gewone roetine weggebreek en gewerk by die Buddhist Retreat Centre in Ixopo, Kwazulu-Natal, waar die landskap uit duisende heuwels bestaan, waar een dag vier seisoene het, en waar jou elke dag intens wens om nie ’n koei, bok of perd raak te ry nie. Ook ontmoet jy karakters daar op ’n gereelde basis wat net op organiese broccoli en sade leef. Gewoonlik hou ek my met akademiese skryfwerk en vertaling (veral literêr) besig. So tussendeur skryf ek gedigte en kortverhale wanneer die muse haar nie ongedurig hou nie. Ons deel ons meenthuis met ’n grompot van ’n Skotse Terriër en my grootste versugting is om ’n pakhuis te besit waar twee akademici hul ongemaklik-groot getal boeke en cd’s na hartelus kan uitpak, rangskik en geniet. ’n Privaat-bibliotekaris wat dit alles vir ons in stand kan hou, sal hoogs waardeer word.

In standerd ses het ons Afrikaans onderwyseres, Susan Marx (wie later bekendheid verwerf het as nuusleser), Antjie Krog se “Ma” met die klas behandel. Hoewel dié gedig gereeld aangehaal word, was dit my eerste kennismaking met Antjie Krog se oeuvre. Ons moes die gedig uit ons koppe leer as deel van mondeling en terwyl ek die fisiese woorde geleer het, het ’n ander proses in my kom nesskop en -skrop: ’n gevoel van ontstigting sowel as opgewondenheid. Dié gedig het aan my gekrap; nooit tevore het ek ‘harde’ beelde soos Antjie s’n teëgekom nie: “moesie-oor”, “leiklipkop”. Aan die begin kon ek nie verstaan as dertienjarige hoe iemand enigsins só oor hul eie ma kon skryf nie, want die beelde wat mens gewoonlik vind in meer tradisionele gedigte is dié van oordrewe emosionaliteit en piëteit. Na ’n paar dae het ek egter alles daarin geassimileer. Ek het dadelik my pa gevra, wat bibliotekaris by die universiteitsbiblioteek was, om alle beskikbare Antjie Krog digbundels vir my uit te neem, en dit was die begin van ’n lewenslange fassinasie met die Afrikaanse digkuns. ’n Paar maande daarna het ek my eerste “liefdesteleurstelling” ervaar en twee gedigte daaroor geskryf en myself verras. En dit was die begin van my eie reis met dig.

Van my gedigte is opgeneem in Litera en Honderd Dichters 6 (Jan Biezen van Biezen) asook in enkele kleiner publikasies. Nuwe Stemme 5 is egter die eerste publikasie wat ek voel grensverskuiwend kan wees in terme van publieke blootstelling, veral op groot digforums soos Versindaba.  Dit is dus ’n positiewe en dankbare ervaring.

Ek voel uiters positief wanneer ek dink aan die Afrikaanse digkunsmark. Onthou, Afrikaans is nie ’n wêreldtaal nie, en kan uiteraard nie sirkulasiesyfers hê van die Britse en veral Amerikaanse mark nie. Om dan as ’n betreklike klein taal soveel digaktiwiteit en -produktiwiteit aan die dag te lê, wat neerslag vind in gereelde publikasies en webblaaie, is ’n teken dat Afrikaanse digters nog in Afrikaans wíl dig. Ek sien dit as ’n gesonde uitspruiting van die Afrikaanse psige en ’n pluimpie vir uitgewers wat steeds digbundels uitgee, ten spyte van die negatiewe tendens wêreldwyd om poësie af te skaal. Daarom voel ek geensins benoud oor die stand van die Afrikaanse digkuns nie, eerder opgewondenheid oor wat ek volgende op my bedkassie as leesstof kan verslind.

Hoewel ek soveel verse van Afrikaanse, Duitse, Nederlandse en Anglo-Amerikaanse digters sou kon aanhaal wat ek naby aan volmaak beskou, haal ek graag die Ohio-gebore Mary Oliver se “Wild Geese” aan. Dis ’n vers wat my elke keer, sonder uitsondering, ontroer en op ’n ‘digvibrasie’ stuur:

 

Wild Geese

 

You do not have to be good.

You do not have to walk on your knees

for  a hundred miles through the desert, repenting.

You only have to let the soft animal of your body

        love what it loves.

Tell me about despair, yours, and I will tell you mine.

Meanwhile the world goes on.

Meanwhile the sun and the clear pebbles of the rain

are moving across the landscapes,

over the prairies and the deep trees,

the mountains and the rivers.

Meanwhile the wild geese, high in the clean blue air,

are heading home again.

Whoever you are, no matter how lonely,

the world offers itself to your imagination,

calls to you like the wild geese, harsh and exciting –

over and over announcing your place

in the family of things. 

 

 

***

 

Carina van der Walt

Carina van der Walt

Ek is in Welkom gebore. Sedert 2007 het ek die Hoëveldse vlaktes verruil vir die vlaktes van die Lae Lande. My voor- en nagraadse studies het in twee fases sestien jaar uit mekaar verloop. Eers aan die Noordwes-Universiteit en later bykomend aan die Universiteit van Tilburg. My volwasse kinders, ouers en familie woon verspreid in Suid-Afrika en elders. Die bande bly sterk. Ek is voltyds betrokke by die kunstydskrif Beelden. Dit is besonder bevredigend. Vir LitNet doen ek kulturele en literêre verslaggewing. Ek resenseer en vertaal gedigte en ek dig. My bundeltjie Woorden over Beelden (met onder andere gedigte oor werk van Strijdom van der Merwe en William Kentridge) het tydens Kersfees 2012 as geskenk saam met Beelden verskyn. Ek het ’n draai gemaak in Literator en in Floris Brown se nuutste bloemlesing. Oor ’n tydperk van vyf jaar is verskeie gedigte in Brabant Literair gepubliseer –  in Afrikaans, maar ook in Nederlands. Die Cloete-vertalings vir die Poëziekrant in Gent was ’n besondere uitdaging en ’n spanpoging saam met my man. Enkele gedigte van Ramsey Nasr is vir versindaba vertaal. Soms skryf ek vir die tydskrifte ZAM en DEKAT en die webwerf kempis.nl. Die bekendste Nederlandse digbundel wat ek geresenseer het vir my blog op die webwerf TilburgZ.nl. was Kluwen (2011) van Eva Gerlach.

My passie vir die digkuns het begin met “Siembamba, mamma se kindjie (2x) draai sy nek om, gooi hom in die sloot, trap op sy kop dan is hy dood.” As kind het ek gewonder wat beteken “siembamba”; waar kom die wrede woorde vandaan; wat sit daaragter; hoekom kon ons dit sommer net so maklik sing? Twee leeftye lank het ek gesoek na die betekenisse wat net-net flikker anderkant die grense woorde. Ek het dit dikwels nie gevind nie, maar soms gevóél – en toe uiteindelik self (na ’n ingrypende gebeure) begin skryf. Poësie strek ver verby die begin en die einde van my singewing. Poësie is ’n taal onder tale, wyer as woorde.

Soos ek hierbo verduidelik het, is Nuwe Stemme 5 nie my eerste publikasie nie. Persoonlik is dit vir my ’n groot deurbraak in ons jong taaltjie. Maar die son kom steeds op en die son sak weer en eintlik wil ek hiér maar net ’n bietjie meer reën vir die erdwurms hê. In Nederland wil ek maar net saam met dassies op grys pleine sit, gesigte na die flou sonnetjie gedraai.

Volgens my is die Afrikaanse digkuns goed, selfs uitstekend! Maar as Standaardafrikaans opkyk, sien sy dat sy met aarvoeding in ’n suurstoftent lê. Haar hoog Hollandse be-handelaar probeer fronsend sy ryk woordeskat inspan om Afrikaans uit haar toestand te help. Soms kom ’n Surinaamse matrone verby met haar warm jazz deuntjies en neurie Muskietejag so sensueel dat Die Taal heeltemal opvrolik en nuwe lewe kry – deur poësie dus.     

’n Volmaakte vers? Dis baie moeilik. Waar begin ek?  Miskien by Snorri Sturluson se eerste gedig uit die Lied-Edda, Völuspá?  Maar sestig strofes is miskien bietjie onprakties om alles aan te haal. Appolinaire met sy visuele gedig Coeur couronne et miroir (Hart kroon en spieël)? Baudelaire met sy visie op digterskap in L’albatros of sy kritiek op die poësieleser in Le chien et le flacon (Die hond en die fles)? Die Poolse Szymborska met haar Ella in die hemel (my Pools is vrot!)? Of by Jan Afrika? Om skoorvoetend vet erdwurms in sy tuin te gaan hengel – aas vir my sterrevangs vlak onder die neus van die Groot Beer.

Tog maar vier strofes uit die eerste godelied van die Poëtiese Edda:  

 

Völuspá 

 

1

stilte verzoek ik
de heilige geslachten
de grote en de kleine
kinderen van Heimdall
ik wil nu, Odin
wijsheid verkondigen
de oude sagen
die als eerste ik ken

 

5

de zon uit het zuiden
gezel der maan
wierp de rechterhand
om de rand van de hemel
de zon wist niet
waar haar zalen waren
noch wisten de sterren
hun stand aan de hemel
noch wist de maan
welke macht zij bezat

 

6

de radende goden
ten rechtstoel gingen
de heilige goden
hielden toen raad
aan nacht en maanstand
gaven zij namen
bepaalden de morgen
de middag ook
avond en nacht
om de jaren te tellen

 

38

broeders bestrijden
verslaan elkander
bloedverwanten
bloedschande plegen
overspel heerst
op heel de aarde
speertijd, zwaardtijd,
schilden splijten!
windtijd, wolftijd!
eer de wereld vergaat
geen enkel mens
zal de andere sparen

 

(Geskryf in Oddi, Ysland; versamel uit die 11de en 12de eeu;

uit Yslands vertaal deur Jan de Vries.)

 

***

 

Hendrik van Niekerk

Hendrik van Niekerk

Ek is gebore op 10 September 1993 en het die eerste vyftien jaar van my lewe in Carletonville deurgebring, waar my pa ʼn predikant was.  Ek het in 2012 aan Paul Roos Gimnasium in Stellenbosch gematrikuleer en is tans ʼn student in Wingerdbou- en wynkunde aan die Universiteit van Stellenbosch.

Ek bewonder die digters Ronelda Kamfer en Loftus Marais en my internasionale inspirasie is Jim Morrison.  Ek lees ook graag Franse eksistensialiste soos Camus en my skeptiese lewensuitkyk laat hom ook gereeld iets van Schopenhauer optel.  Ek het ʼn onblusbare liefde vir verskillende tale en kulture en ʼn allesoorheersende fassinasie met die Fender Stratocaster. 

My gedigte weerspieël my persepsie van die vlietende broosheid van lewe en die ongelykheid waarmee baie mense vrede moet maak.  Ek skryf oor my belewenis in die lewensfase, maar kry dit tog reg om universele vrese soos om vasgevang te wees in uitsiglose roetine te verwoord.  In my werk word verskillende vlakke van waarneming duidelik en die soeke na hoop binne bereik van die skrywer (en leser) noodwendig.

Toe ek in graad 10 was het my pa een vakansie vir my 3 digbundels gekoop; Loftus Marais se “Staan in die algemeen nader aan vensters“, Ronelda Kamfer se “Noudat slapende honde” en Nuwe stemme 4. Dit was genoeg om vir my te wys dat poësie veel meer is as ‘n vraestel wat jy op skool moet skryf, maar ek het my eie gedagtes en idees gehad. Ek het toe in 2 weke so 10 gedigte geskryf en net vir my pa gewys. Niks daarvan was uit die aard van die saak publiseerbaar of regtig bruikbaar nie, maar dit was ‘n goeie begin.

Nee, ek het nog nie vantevore gepubliseer nie. Voor Nuwe Stemme 5 het een van my gedigte laas jaar in my skool se halfjaarlikse koerant verskyn. Dit is vir my ‘n groot voorreg om deel te vorm van Nuwe Stemme 5. Ek weet dat daar baie mense is wat ingeskryf het en dat Loftus en Heilna baie hard moes werk om kritieke besluite te maak. 

Die Kaapse werkswinkel wat ons vir Nuwe Stemme 5 gehad het, het my baie opgewonde gemaak oor Afrikaanse digkuns. Ek dink daar is briljante gevestigde digters in Afrikaans en dit was vir my verfrissend om te sien dat daar nog steeds soveel goeie gedigte geskryf word deur mense waarvan niemand al gehoor het nie. 

Loftus Marais se “Die digter as rock star“. Dit was (en is steeds) vir my relevant en ‘n moderne voorbeeld van Afrikaanse digkuns.

 

Die digter as rockstar

vir Coennie

 

fok jou, ek pak sportstadions vol

vir my flits paparazzi splitsekonde wit bladsye

ek dra my punctuation as piercings

my woorde trash hotelkamers, fok jou

woofers sidder jambes

en die groupies se sashimi-poesies drup vir my

ek is die digter in ʼn studded leather broek

ek breek my versreëls oor julle koppe soos guitars

lighters swing op my sonnette

fok julle almal

gevuisde skares skreeu my koeplette

daar’s stukke wallace stevens op my rug getatoeër

ek is die digter as rockstar

en kyk, nee lees, luister, dammit hóór:

ék is nie ʼn beiteltjie nie

ek is ʼn fokken lugdrukboor

 

© Loftus Marais (Uit: Staan in die algemeen nader aan vensters, 2008: Tafelberg Uitgewers)

 

***

 

Fanie Viljoen

Fanie Viljoen

Ek is in Welkom gebore en het daar skoolgegaan en tans is ek ’n Bloemfonteiner. Van my eerste kortverhale is in Sarie gepubliseer, en talle van my radiodramas is deur RSG uitgesaai. Soms skryf ek ook sketse of artikels vir koerante en tydskrifte, maar my eintlike liefde lê by die skryf kinder-en jeugverhale. Daar is al meer as twintig hiervan op die rak en talle is al bekroon met pryse soos die Goue Sanlam-prys vir jeuglektuur, M.E.R.-prys vir jeuglektuur, naaswenner in die Lapa-jeugromankompetisie en ATKV-kinderboektoekennings

My passie is om boeke vir kinders te skryf, poësie is eerder ’n stokperdjie. Ek hou van die speel met woorde, hoe daar met min woorde baie gesê kan word. Ek gaan ook nie uit my pad uit om ’n gedig te skryf nie. Hy moet hom kom aanmeld. Ja, oukei, ek is ook ’n bietjie lui.

Die skryf van poësie is maar ’n onlangse ding. Ek hou van die manier waarop iemand soos Hunter Kennedy van Fokofpolisiekar en Die Heuwels Fantasties die taal vars kan laat klink. Wat is lirieke soos hierdie anders as gedigte? Die liefde vir poësie kom daarom eerder van musiek af.

Nee, hierdie is nie my eerste publikasie nie. My eerste gedig, “Indringers”, is in die bundel Honderd Dichters 8 (Saamgestel deur Jan Biezen) opgeneem. Daarna het gedigte verskyn in skoolhandboeke en meer onlangs Toulopers, die digbundel vir tieners.  Dis vir my wonderlik om in Nuwe Stemme 5 opgeneem te word. Daar is werklikwaar uitstekende gedigte in die bundel. Ek kan nie wag om eendag volledige bundels van byvoorbeeld iemand soos Hilda Smits in my hande te hou nie.

Ek hou veral van Loftus Marais, Ronelda Kamfer en Danie Marais se werk. Dis opwindend en die blote andersheid daarvan laat my dit lees. ‘n Gedig wat my soos ‘n vuishou tref: 

 

A smile to remember

we had goldfish and they circled around and around
in the bowl on the table near the heavy drapes
covering the picture window and
my mother, always smiling, wanting us all
to be happy, told me, ‘be happy Henry!’
and she was right: it’s better to be happy if you
can
but my father continued to beat her and me several times a week while
raging inside his 6-foot-two frame because he couldn’t
understand what was attacking him from within.

my mother, poor fish,
wanting to be happy, beaten two or three times a
week, telling me to be happy: ‘Henry, smile!
why don’t you ever smile?’

and then she would smile, to show me how, and it was the
saddest smile I ever saw

one day the goldfish died, all five of them,
they floated on the water, on their sides, their
eyes still open,
and when my father got home he threw them to the cat
there on the kitchen floor and we watched as my mother
smiled

( Charles Bukowski)

 

 

***

 

 Terug na Onderhoude Nuwe Stemme 5 (1)

 

Bookmark and Share

8 Kommentare op “Onderhoude: Nuwe Stemme 5 digters (3)”

  1. Gert :

    Veels geluk Hilda!

  2. Hilda Smits :

    Dankie Gert!

  3. carina van der walt :

    HAHAHA – dankie Hendrik vir jou gunsteling gedig. Ek bly maar grinnig oor die laaste twee anargistiese slotreëls. Hier war ek bly word sulke digters so mooi getipeer as “jonge honden” – wat nie noodwendig sleg is nie!

  4. carina van der walt :

    WAUW Gisela, dankie vir Wild Geese. Op ‘n manier sê jou keuse vir my iets van ‘n baie simpatieke digter, maar ondanks my nuutverworwe ervaring as boekrakbouer en -pakker (sien Facebook) meld ek my nié by jou in Bloem. aan nie. Mens pak die tipe gekte net een maal in ‘n dekade met baie moed aan. 😉

  5. carina van der walt :

    Ek stem 100% met jou saam, Hilda. Daar is nie iets soos die volmaakte vers nie en dis ook maar goed, want smaak verskil. Wat die een leser of hoorder diep roer, gaan onopgemerk by die ander verby. Jou gedig is vir my ‘n wyfiespinnekop wat aan drade van my oerweet raak. Veral die tweede laaste strofe herinner my bv. sterkt aan Antjie Krog se Klein Vrede.

  6. Hilda Smits :

    Dankie vir die lees, liewe Carina! Mooi Krog gedig, en ek lief die manier wat jy sê “aan die drade van my oerweet vat”. Beslis iets oers, iets van die aarde, aan Aracelis Girmay se gedigte.

    Op hierdie (ellelange!!) aanhaling deur haar afgekom op die Poetry Society of America se webtuiste waar sy praat oor haar manier van skryf – “I have been thinking of, for the past year or so, constellations. I have been asking myself, What does the constellation have in common with the body? How is the body a constellation? I have been thinking of Bhanu Kapil’s The Vertical Interrogation of Strangers & Robert Hayden’s poem entitled “Frederick Douglass.” These pieces of work make me think of dismemberment & re-membering. The story of Isis looking for the pieces of her hacked brother-love & trying to re-member him. I have been thinking of exile & displacement–how it is possible for a body to slowly or quickly shed pieces of itself: skin, hair, limbs–all the time acquiring other pieces of the world. I have been thinking about how this is a perpetual lesson of loss & life. I have been thinking about this in the context of nation & gentrification & cities. How does this relate to Santa Ana, to New York, to New Orleans? I have been thinking about this in relation to the body that has been named “I.”

    When the piece of a body is left (or a home is left) then the body begins being a constellation: one piece is there! one piece is there! If I leave my hair in the comb in my mother’s house & walk out the door to go to the airport, then all of a sudden the body is everything between me & that lost piece. The body is made up, then, of roads & crickets & azucena & mud. How large we are. How ramshackle, how brilliant, how haphazardly & strangely rendered we are. Gloriously, fantastically mixed & monstered. I have been asking myself to be more attentive & porous–to pay attention to the way every inch of me is animal, every inch of me is earth. I am trying to remember this. Where is my cloud? Where is my sea? What do the lungs hunt? What does the eye have in common with the teeth?

    So, yes, the process of writing poems always teaches me about the world, myself, relationships between things. Poem writing is learning. This, to me, is one of the major reasons why I write—why I love windows. I hope the poems are songs sometimes. I want the poems to ask questions. To engage other people. To promote compassion”

  7. carina van der walt :

    @ Hilda: Wat ‘n ongelooflike manier van kyk na die wêreld! Die deel van Girmay se aanhaling waar sy haar hare in die borsel in haar ma sy huis los en dan lughawe toe ry om elders heen te vlieg en die duidelike BESEF van hoe haar liggaam op so ‘n manier oor die wêreld versprei…. wauw! Hier’s iets baie magies aan. Dánkie dat jy dit gedeel het.

  8. Hilda Smits :

    Ek stem, Carina! Daar is iets besonders aan Aracelis Girmay.

  •