I
Betrayal: Power, Deceit and the Fight for the Future of the Royal Family deur Tom Bower is ‘n boek oor die Britse koningshuis. Dit fokus op die vertrek van Meghan en Harry. Skaars was hierdie boek gepubliseer toe was daar woedebuie van die geskryfdes, die Duke and Duchess of Sussex, wat die biograaf as deranged afgeskiet het. Hulle is ook as grifters gesien. Swendelaars as u wil. ‘n Fassinerende biografie oor verraad.
In die digkuns is verraad ook ‘n tema. John Keats se “La belle Dame sans merci” (1819). Ook die digkuns van Thomas Hardy wat ná die dood van sy vrou ontdek het dat sy wrokkig was oor h0m.
Elizabeth Lowry het hierdie gegewe verwoord in haar roman The chosen:
https://joanhambidge.blogspot.com/search?q=elizabeth+lowry Besoek 22 Junie 2026
Sylvia Plath en Ted Hughes se verhouding was gelaai met verraad.
Op die internet vind ons die volgende:
Selfstandige naamwoord: verraad
Meervoud: –
Betekenis:
• Die skending van trou.
Sinoniem:
• dislojaliteit
• ontrouheid
• troueloosheid
• verraaiery
Hiponiem:
• buskruitverraad
• hoogverraad
• kleinverraad
• krygsverraad
• liefdesverraad
• landverraad
• selfverraad
• staatsverraad
• volksverraad
II
Memory is like a phantom mirror. It sometimes shows things
too distant to be seen, and sometimes it shows them as if they were here.
Yukio Mishima
Die ewigdurende debat oor die skrywer en die geskryfde. Mag ‘n mens oor ‘n verbintenis skryf en dit openbaar maak in ‘n gedig? Uiteindelik het die gedig die laaste sê.
En wanneer ‘n mens terugblaai en na gedigte kyk oor ‘n verhouding, verbintenis of saam-wees, kom alles weer skerp na vore. Maar die oomblik wat die gedig gepubliseer word, behoort dit nie meer aan die skrywer nie. Dan word die Jy meer as die biografiese of werklike Jy.
Die geskryfde word ‘n voetnoot in jou eie literatuurgeskiedenis. Gekannemeyer. Gedekker. Gevancoller.
Maar wanneer die geskryfde térugskryf, word die bordjies verhang. Ina Rousseau se verse oor Peter Blum illustreer dit. In haar laaste bundel is daar die Steppewolf-reeks opgeteken. Woord en wederwoord. ‘n Siklus van nege verse wat pynlik en beslis nie wraaksugtig is nie. Miskien het sy lank genoem gewaag om dit te skryf oor hierdie komplekse digter.
In Nagsweet (1991) van Johann de Lange staan hierdie verse oor verraad:
Twee vriende
na Cavafy
Hulle is minnaars soos hulle daar stap.
Hulle kan dit nie wegsteek nie.
lets aan hulle houding suggereer meer
as wat sigbaar is: die oorleun
van hulle lywe na mekaar,
‘n vertroulikheid in die kantel
van nek en skouers,
en ook hulle stap
– in pas – verraai iets
van die soort bed
waaruit hulle so pas opgestaan het.
*
Die minnaars kan nie hulle gevoelens wegsteek nie. In ‘n tyd toe gay-mans hul gevoelens moes wegsteek.
Verraad het altyd gevolge soos ons lees in hierdie twee klein verse: venyn en wraak.
Neukery
Het jy geweet wanhoop het ‘n reuk
soos buskruit, amandel, bloed of pyn?
Tóg, telkens as jy my verneuk,
verbaas jy jou oor mý venyn!
Wraak
Ek sal nooit vergeet die wrede krul
van jou lip as antwoord op my vraag.
Intussen het ek, veel verkul,
geleer hoe lag ‘n sarkofaag.
Dan vanuit ‘n ander perspektief deur Daniel Hugo:
Nege metafore en ‘n vergelyking
‘n kind kraai anders as ‘n haan
‘n kat lek anders as ‘n kraan
‘n deur piep anders as ‘n muis
‘n klok slaan anders as ‘n vuis
die wind huil anders as ‘n wolf
‘n vy swel anders as ‘n golf
‘n wolk dryf anders as ‘n skuit
‘n peer bloos anders as ‘n bruid
‘n voël sing anders as ‘n vers
en digters doof gou soos ‘n kers
Hierdie tien reëlige gedig is opgeneem in die bundel Hanekraai. Dit aktiveer die Bybelse verhaal van verraad:
Die hanekraai was nie die stem van ‘n voël nie. Die huis van die Hoëpriester was reg in die middel van Jerusalem. ‘n Regulasie in die Joodse wet het dit onwettig gemaak om hoenders in die Heilige Stad aan te hou, weens die risiko van besoedeling.
Die wagwisseling van die Romeinse wagte om 3vm is die hanekraai genoem. Op daardie uur was daar ‘n trompet in die Kasteel van Antonia geblaas. Die Latynse woord vir hierdie trompet geskal was gallicinium, wat “hanekraai” beteken.
https://bodemklippe.com/2025/04/24/325-soos-nog-nooit/ Besoek 22 Junie 2026
III
Inderdaad: ‘n klok slaan anders as ‘n vuis …
Liefdesveraad opgeteken in ‘n gedig word terselfdertyd (dalk) selfverraad?
Jy (ek) verklap immers jou weerloosheid.
Kwatryn of dizain? Verraad gaan sit nie in die digter se koue klere nie.
En ironies genoeg word Ina Rousseau se bundel verkeerdelik op die internet as ‘n Onbekende jaartaal opgeteken.
Joan Hambidge
22 Junie 2026
Bronne:
Bower, Tom. 2026. Betrayal: Power, Deceit and the Fight for the Future of the Royal Family. Johannesburg: PanMacMillan.
De Lange, Johann. 1991. Nagsweet. Johannesburg: Taurus.
Hugo, Daniel. 2012. Hanekraai. Pretoria: Protea Boekehuis.
Rousseau, Ina. 1995.’n Onbekende jaartal. Kaapstad: Human & Rousseau.