Sjaka S. Septembir. Die Evangelie van Literêre Witskuld

 

Die Evangelie van Literêre Witskuld

 

“Jy praat woorde van wysheid, maar jy treur oor wat nie treurenswaardig is nie. Die wyse treur nie oor die lewendes of die dooies nie.”

– Bhagavad Gita 2:11

 

ek aanskou die witskuld wat hy

in ’n bundel soos Gucci

uitstal in die Waterfront

 

by Exclusive Books,

sy eksklusiewe witskuld

gebottel en verouder in Stellenbosch

 

ons, die gehoor, maak beleefde laggies

vir sy grappige gedigte

oor die buurt se WhatsApp-groep

 

hy oordeel dié

wat sy buurt snags op minimumloon

veilig hou –

 

sonder om een van hulle op die naam te ken,

hy oordeel die bure se kleinlike – dog geldige – vrese

geen vermelding van verhoudings met enige bure nie

altyd die ander,

dié daarbuite,

teenoor die digter

wat besig is met die belangrike taak

om sy skuld uit te borduur in ’n tapisserie

 

met die vooruitsig om dit by die voordeure van literêre instellings

eksklusief uit te hang

 

vir die hoop op ’n medalje van meegevoel

’n goue munt vir die skepsel se o-so-gevoelige ego

 

ek en die gemeente

– die “dom luister parade”

in die glansende lugversorgde Waterfront –

help die ritueel aan

en ek hou my rebelsheid sterk in toom

knik instemmend met my masker

 

want ons is almal vir ’n verraderlike uur medepligtiges

ons help hys die banier van die digter se deugdepronk

almal se roesrooi Halloween-maskers van “shame”

– afgestof vir die okkasie –

knik ritmies saam:

’n opvoering om te wys

“ek is ook gesofistiekeerd genoeg om te verstaan”

en alles is lekker net solank ons dinge netjies in die kop hou

die verse mooi nuutgedruk en skoon

’n kreatiewe spreadsheet van skuld

 

na die bedeesde preek vra die digter sy tiende

die gemeente staan tou om te betaal

ontvang ’n persoonlike seëngebed

met ’n handtekening voorin

as teken van jou belydenis

en ons sluk daarna alles af met wyn

uit bottels

met kurke

uit glase wat helder blink

 

die pel wat langs my gesit het

– wat altyd in sy jeug skateboard gery het

met sy Dead-Kennedys-T-hemp –

druk nonchalant die witskuld in sy manbag

soek deur die netjiese rye

– om die digter se podium –

vir prentjieboeke vir sy kinders

en koop vir homself ’n duur pen

“ek versamel penne,” vertel hy

hy is ’n man wat nie in isolasie met woordjies vroetel nie

tog is sy oë vol medelye

hy werk lang ure in hospitale

met bloed, kanker, pyn, die dood

 

ek groet die digter en die mooi deftige mense om hom

en soos ek elkeen in die oë kyk, besef ek hartseer ons gaan almal sterf

en met daai gedagte stap ek weg van die vreemde blink kerk

ek, die heiden by die diens, die tweegesig-jakkals

 

in die donker ry ek terug huis toe

terwyl ek swaar grinnik as ek wonder hoe ek my huur gaan betaal

my vrou kon nie saam kom nie, sy werk vanaand aanlyn

op die Donderdagaand

geen tyd om haarself

in die skuldrusbank neer te vlei nie

nee wat, ons probeer bloot kop bo water hou

 

… ek is nie bitter nie

ek kon sekerlik in my bestaan slimmer gewerk het

myself minder as ’n buitestander gevestig het

ek kon beter keuses gemaak het

maar ek is bly oor wie ek is

ek hoef nie issues soos witskuld uit te soek en my “ekwees”

teatraal vasspyker aan

“die kruis van erkenning” nie

 

mense sal met reg sê: “maar jy trek nou suurgat”, ek weet

maar ek ís lief vir hierdie mense

die Afrikaanse literaatsie se verweefde kringe

lief vir die siele

my woorde word uit liefde gebaar

ek voel bloot

ons kan om ’n ander vuur sit

iewers plat op die aarde

en werklik connect

 

’n week later sien ek ons literêre priester van witskuld

op Facebook

besig om bier te drink in België

ek bespeur geen skuld

in sy glimlag (net wit tande)

– sy bundel gaan seker groot pryse wen

 

p.s.

my vriend

ek bid dat jy jouself kan losmaak

van die behepte skuldlas

en vry kan speel in die lig van jou asem

 

© Sjaka S. Septembir, 2025