Die Nederlandse literêre wêreld is tans in rou gedompel met die bekendmaking van Harry Mulisch se afsterwe hierdie naweek in die ouderdom van 83 weens die gevolge van maagkanker. Mulisch, wat allerweë beskou is een van Nederland se vernaamste skrywers, ondermeer vir sy roman De Ontdekking van de Hemel, het die afgelope jare geen nuwe werk gelewer nie, maar is steeds vir die omvang en gehalte van sy oeuvre geëer: “Mulisch is een van de grootste schrijvers van de naoorlogse Nederlandse letteren. Hij schreef romans, korte verhalen, gedichten, journalistieke, essays en reportages. Mulisch kreeg al decennia geleden de belangrijkste Nederlandse oeuvreprijzen, zoals de Constantijn Huygensprijs, de P.C. Hooftprijs en de Prijs der Nederlandse Letteren. Hij wordt sinds lang ook genoemd als Nobelprijskandidaat.” Aldus die berig op De Papieren Man.
Uiteraard wemel die internet van huldeblyke en kommentaar. Cees Nooteboom, jarelange vriend en mede-skrywer, het soos volg reageer: “Vlak voor mijn vertrek naar Duitsland had ik nog contact met hem. Hij was zoals altijd, hij was natuurlijk heel ziek, maar hij zat keurig gekleed in zijn stoel, stoïsch, volkomen bij de tijd en er werd eigenlijk niet over zijn ziekte gesproken. Dat was zijn habitus. Dat was erg indrukwekkend.” Nooteboom het ook verwys na Mulisch se “grote verbeelding en natuurlijk het historische gegeven van zijn afkomst. Hij heeft altijd gezegd ‘ik ben de Tweede Wereldoorlog’. Het feit van een Joodse moeder en een Oostenrijks-Duitse vader en dat met de Tweede Wereldoorlog die heel veel mensen überhaupt niet meer hebben meegemaakt. Dat heeft een onvervreemdbare stempel op het werk en op de man zelf gezet.”
Terloops, een van die beroemste foto’s in die Nederlandse literêre argiewe is hoeka die foto hiernaas waar Mulisch, Cees Nooteboom en Hugo Claus in hul swembroeke verskyn. Dit is egter as een van “Die groot driemanskap” (Reve, Hermans en Mulisch) dat Mulisch onthou sal word.
Omvattende berigte kan gelees word op De Papieren Man.
Iets wat egter minder bekend is, is dat Mulisch ook as digter bedrewe was. So is daar twee van sy verse deur Gerrit Komrij opgeneem in die bloemlesing “19/20” waarin die belangrikste Nederlandstalige gedigte uit die 19de en 20ste eeu byeengebring is. Aangesien die gedigte relatief kort is, plaas ek sommer beide as huldeblyk onder aan vanoggend se Nuuswekker.
Aan die Afrikaanse leser is Mulisch ook bekend weens Daniel Hugo se uitmuntende vertaling van die roman De Aanslag wat in 1982 by De Bezige Bij verskyn het.
***
Vanoggend is daar vier nuwe plasings om jou aan te verlekker: Johann Lodewyk Marais lewer twee aflewerings (Deel 9 & 10) op die spoor van Eugène Marais, Charl-Pierre Naudé plaas ‘n skakel na ‘n essay van hom wat in Beeld verskyn het, Desmond Painter skryf oor November se geneigdheid na swart en Carina Stander vertel van ‘n besonderse kuns-uitstalling wat sy onlangs moes geopen het. Dan is daar ook nog ‘n nuwe gedig deur Johann Lodewyk Marais in sy gedigtekamer om te lees.
Geniet dit alles. En bly tog op jou hoede vir die struikrowers wat vanagter bosse op jou loerwag …
Mooi bly.
LE
Ongerijmdheden 11
Dat komt gewoon doordat zijn vader eens.
gewoon omdat zijn vader in zijn jeugd.
doordat zijn vader in zijn jeugd gewoon.
gewoon al in zijn jeugd zijn vader toen.
omdat zijn vader ooit eens tegen hem.
ooit gewoon eens in zijn jeugd hem tegen.
dat komt gewoon doordat zijn vader ooit.
gewoon hem in zijn jeugd toen al eens.
ooit eens tegen hem en nooit zijn moeder.
nooit zijn moeder in zijn jeugd zijn vader.
gewoon toen tegen hem zijn moeder ooit.
nooit eens in zijn jeugd gewoon ooit vader.
***
Verslag van de uitgezonden bode?
Achter duinen zag ik ijzer
In een geul door zand stromen
Toen ik bij de brug kwam. Maar eerst
Zocht ik de bron van het ijzer.
Toen ik de bron van het ijzer
Gevonden had, keerde ik terug
Naar de rivier. Ik verdwaalde
In het ijzer onder de brug
Aan het water. Gekruiste balken,
Klinknagels dreven het zweet
Uit mijn gezicht. Ik ging terug
Naar de bron van het ijzer,
Niet bang voor het ijzer, bang
voor de brug.
(c) Harry Mulisch (1927 – 2010)
De Ontdekking van de Hemel bevat een van die mooiste beskrywings van die vriendskap tussen mans ooit. Max en Onno, as ek die name reg onthou. ‘n Betowerende roman. De Aanslag en Het Stenen Bruidsbed was beide ook skitterend. Hy was beslis ‘n groot skrywer.