Wicus Luwes. Ode aan ‘n Mossie

The sparrow hops
Along the verandah,
With wet feet.
– R. H. Blyth se vertaling van ‘n haiku deur Shiki.

Sparrow_Bird_by_bleu3t

Daar is vir my niks mooier as mossies wat in ‘n waterplas op ‘n sypaadjie bad nie. Dit maak nie saak of die waterplas vir die bad uit ‘n ou geroeste waterpyp of geut of miskien as oorblyfsel van ‘n reënbui kom nie. Dit is pragtig om te sien hoe die klein voëltjies die water van hul vere afskud. Die klein mossies wat deur die water hop en sku wegvlieg na die naaste tak of balkon as jy durf nader kom, is die eerste ding wat ek in die oggend wil sien.

Ek het ‘n paar jaar gelede in ‘n tuinwoonstel gebly waar die badkamervenster uitgekyk het oor ‘n paar mossies wat elke oggend kom kyk het of ek dalk ‘n paar krummels laat val het. Die mossies was ook dikwels redelik geniepsig. Hul het maklik kos uit die ander se bek gesteel en die oorlewing van die sterkste was duidelik die dryfveer vir die groep.

Natuurlik vind ek die majestieuse arend, valk of pragtige papegaai aantreklik, maar my hart lê maar by die mossie. Aan die een kant sê die beterweteriges dat teenpole mekaar aantrek en geleerdes reken weer dat jy resoneer met sekere karaktertrekke van die dinge waarvan jy hou. Anders gestel: jy pas in by dinge wat jou pas of miskien pas jy aan by dinge wat jou pas. Ek wonder daarom noodgedwonge watter eienskappe van die mossie ek in my onderbewussyn wegsteek. Dit is miskien mossies se eenvoud waarvan ek hou. Hulle is nie mooi voëltjies nie en nie bekend vir hul sang nie. Die meeste van hul trek nie regtig ver in die winter nie. Die bietjie wat ek nou al oor hul gelees het, suggureer dat die naam van mossie met ‘n wye vlerk oor ‘n menigte voëltjies sprei. Hul oorlewingsvermoë berus daarop dat hul in groepe beweeg. Hul bly naby mense of in areas waar landboubedrywighede plaasvind.

“Not a whit, we defy augury. There is special providence in
the fall of a sparrow. If it be now, ’tis not to come; if it be not to
come, it will be now; if it be not now, yet it will come—the
readiness is all. Since no man, of aught he leaves, knows what is’t
to leave betimes, let be.”
– uit Hamlet van William Shakespear

 

Daar is ‘n geliefde Franse sangeres met die bynaam ‘die klein mossie’. Dit is natuurlik die sangeres, Edith Piaf. Volgens legende is sy op die sypaadjie in Rue de Belleville 72  in 1915 gebore. Haar geboortesertifikaat gee haar geboorteplek aan as Hôpital Tenon. Haar moeder het haar verwerp en sy het vir ‘n kort rukkie by haar ouma aan moederskant tuis gegaan. Met haar vader se deelname aan die Eerste Wêreldoorlog, het sy by haar ouma aan vaderskant gaan bly. Haar ouma het ‘n bordeel in Normandië bedryf en sy het in die bordeel grootgeword. Op veertienjarige ouderdom het sy saam met haar vader akrobatiese toertjies op straat gedoen om aan die lewe te bly. Kort daarna het sy en Simone “Mômone” Berteaut ‘n lewe begin maak deur op straat te sing en akrobatiese toertjies uit te voer.

Dit was in 1931 dat ‘n nagklub-eienaar, Louis Leplée, haar onder sy vlerk geneem en haar op die pad na bekendheid geplaas het. Hy het Piaf in die kenmerkende swart rok laat sing en haar die bynaam van ‘die klein mossie’ gegee. Leplée is egter vermoor en Piaf is as medepligtige ondersoek. Sy is ook na die Tweede Wêreldoorlog daarvan verdink dat sy met Nazi-Duitsland saamgespan het, maar foto’s van haar optredes in oorlogskampe en ander getuienis het tot haar voordeel getel. Die mossie se eiesoortige sjarme en stem het haar in die harte van Frankryk en die wêreld nes laat skrop.

 

Piaf
deur Carina van der Walt

die mossies van Parys
lewe ‘n sekondetik lank
van die krummels
van die baie mense
op die somerse terasse

padam padaam padam
kort is hulle lewe & vaal
padam padaam padam
min hulle waarde in swart
padam padaam padam

hulle hop-hop liggies
van tafels na stoele na
sypaadjies tussen voete
van al die baie mense
op die somerse terasse

padam padaam padam
lank was haar lewe & lyding
padam padaam padam
veel haar waarde in swart
padam padaam padam

die mossie van Parys
was so eenders & so anders
as die mossies van Parys

 

My geskiedenis-onderwyseres het vir my op skool die stelling “as Parys nies, het die hele Europa verkoue” geleer. Dit is nog moeilik om sin te maak uit die 13 November 2015 aanvalle op Parys. Tyd sal leer of die Europese verkoue in iets ergers gaan ontwikkel. Ek kan myself nie eers die emosies van die gesinne wat geliefdes in die aanvalle verloor het, indink nie. Terreur is ‘n oorlog sonder uniform en sonder grense. Die tyd wat voorlê vir Frankryk en Europa gaan ‘n bitter moeilike tyd wees.

Miskien sal Parys soos ‘n feniks uit die as verrys, maar as dit die voorbeeld van ‘n Edith Piaf sou volg, sal dit miskien eerder soos ‘n mossie uit die stof opstaan. Dit sal ongemerk bly voortbestaan en doen wat gedoen moet word om te oorleef. Terwyl die valke, arende en aasvoëls in die kollig is, sal die mossie se vaal gewaad hom dalk beskerm. Die klein diertjie vlieg nie weg in die wintermaande nie en weet hoe om in die koue tye te oorleef. Lank lewe die mossie! Lank lewe Frankryk!

 

Is twee mossies nie vir ‘n sent te koop nie? En tog sal nie een van hulle op die grond val sonder die wil van julle Vader nie.
– Matteus 10:29

Gedeelte uit His Eye Is On The Sparrow
– deur  Civilla D. Martin & Charles H. Gabriel

Whenever I am tempted; whenever clouds arise;
When songs give place to sighing; when hope within me dies;
I draw the closer to Him; from care He sets me free;
His eye is on the sparrow and I know He watches me.
His eye is on the sparrow and I know He watches me.

I sing because I’m happy;
I sing because I’m free;
His eye is on the sparrow
And I know He watches me…

 

Bronne:
1. Gilbert R, Poems of Consciousness, Red Moon Press, 2008
http://www.lyricsmode.com/lyrics/r/religious_music/his_eye_is_on_the_sparrow.html
2. Internet. https://en.wikipedia.org/wiki/Sparrow
3. Internet. https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89dith_Piaf
4. Internet. http://simplyhaiku.com/SHv6n4/features/Gilbert.html
5. Martin W & Van der Walt C, Amalgaam, Uitgeverij IJzer, Utrecht, 2015

Prente:
1. http://ericaelizawrites.blogspot.co.za/2015/02/things-with-wings.html

Bookmark and Share

2 Kommentare op “Wicus Luwes. Ode aan ‘n Mossie”

  1. carina :

    Dankie vir die agtergrond van Edith Piaf se lewe wat jy in jou blog so goed belig het, Wicus. Tydens ‘n optrede in Carnegie Hall in Londen (ek dink dit was in 1957) het sy aan die gehoor vertel hoe die lied ” padam padam” haar altyd agtervolg en dat dit oor ‘n soldaat gaan wat oorlog toe moes gaan en sy geliefde agtergelaat het. Volgens die riemtelgram het Piaf op 16 jaar ‘n kind van ‘n soldaat verwag. Ongelukkig het die kind net ‘n paar dae geleef. In ” padam padam” sing sy dus oor haar eie veelbesproke lewe.

  2. Billy Attard :

    Die Ode aan ‘n Mossie is ‘n wonderlike gedig wat ek graag in ons maandelikse volklubnuusbrief wil herpubliseer met die nodige erkenning/vergunning. Kan ek toestemming kry om dit wel met ons klub se voëlkykers te deel?
    Groetenis.
    Billy

  •